Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Salı günü Moskova’nın Balkanlar konusunda ABD ile iletişim halinde olduğunu ve bu temasları sürdürmeye hazır olduğunu söyledi.
Lavrov, Reuters haber ajansının aktardığına göre bir basın toplantısında şu ifadeleri kullandı:
“Balkanlar konusunda, özellikle Bosna-Hersek ve bölgedeki diğer devletler söz konusu olduğunda, Avrupa Birliği’ne kıyasla ABD ile daha fazla iletişim kurma imkânına sahibiz. Bu temaslar devam ediyor. Henüz olumlu bir sonuç ya da başka bir sonuç doğurmadı. Ancak biz bu tür temaslara açığız ve değerlendirebildiğim kadarıyla Amerikalı meslektaşlarımız da bunları sürdürmeye hazır.”
Radio Free Europe/Radio Evropa e Lirë, konuya ilişkin yorum almak üzere ABD Dışişleri Bakanlığı ve Avrupa Birliği ile iletişime geçtiğini ve yanıt beklediğini bildirdi.
Rus dışişleri bakanının açıklamaları, Kosova’da başta Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani olmak üzere önemli isimlerin bölgede Rus etkisinin artması riskine dikkat çektiği ve Sırbistan’ı bölgede “Rusya’nın uzantısı” olarak nitelendirdiği bir dönemde geldi.
Sırbistan, Rusya ile sıcak ilişkilerini sürdürüyor ve Ukrayna’da başlattığı savaş nedeniyle Moskova’ya yaptırım uygulamayan tek ülke olmayı sürdürüyor.
Siyasi analiz uzmanları, Radio Evropa e Lirë’ye daha önce birçok kez; ekonomik etki, dezenformasyon ve yolsuz şemalar üzerinden fayda sağlama kapasitesinin Rusya’nın Balkanlar’daki etkisini genişlettiği üç temel unsur olduğunu söylemişti. Uzmanlara göre Sırbistan ve Bosna-Hersek içindeki Sırp entitesi olan Republika Srpska, Rus etkisine en açık bölgelerdir; zira bu ülkelerde aşırı milliyetçilik eğilimi artabilir.
Kurti: Sırbistan Kremlin’in emirlerine “hayır” diyemez
Kosova Başbakanı Vekili Albin Kurti, Salı günü İsviçre’nin Davos kentindeki Kosova Evi’nde düzenlenen bir söyleşide, Kosova’nın Sırbistan tarafından olası bir işgalle karşılaşma riski taşıdığını, çünkü Sırbistan’ın bu ülkenin sınırları çevresinde 48 ileri operasyon üssü bulunduğunu söyledi.
“Ancak bunun olacağına inanmıyorum. İhtimal çok düşük. Ancak Kremlin bir şey emrederse başka. Belgrad’ın, [Rusya Devlet Başkanı Vladimir] Putin’in bölgeyi istikrarsızlaştırmaya yönelik emirlerine ‘hayır’ demeye cesaret edebileceğini sanmıyorum.”
Kurti ayrıca Kosova’nın artık “güçlü bir orduya sahip olduğunu” ifade ederek Kosova Güvenlik Gücü (FSK) asker sayısındaki artışa dikkat çekti.
“Savunmaya GSYH’nin yüzde 3’ünden fazlasını harcadığımız üçüncü yıl. Kesinlikle bize bir şey yapmadan önce iki kez düşünmek zorundalar. İki kez düşününce çok fazla hareket edemezsiniz. Önümüzdeki dönem için çok iyimserim.”
Kurti, bölge ülkeleri bağlamında özellikle Bosna-Hersek’e değinerek, Moskova ile doğrudan bağlantıları olan Sırp entitesi Republika Srpska nedeniyle durumun daha karmaşık hale geldiğini ve bu yapının Bosna’nın ilerlemesine izin vermediğini söyledi.
“Durumun nasıl gelişeceğini görmek zor… Brüksel için kendini kanıtlamak ve Bosna’yı AB üyeliği yoluna yaklaştırmak adına altın bir fırsat.”
ABD ve AB’nin Balkanlar’a yaklaşımı
Geçen yılın 18 Aralık tarihinde ABD Başkanı Donald Trump, diğer hükümlerinin yanı sıra ABD’nin Balkanlar’da sınırların etnik çizgiler boyunca değiştirilmesini hedefleyen hiçbir politikayı desteklemediğini belirten Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasasını (NDAA) imzaladı.
Kosova açısından ABD, en önemli ortak konumunda bulunuyor ve desteği hayati önem taşıyor. Washington, 1998’den bu yana Kosova’ya 2 milyar dolardan fazla kaynak ayırdı. ABD, Balkanlar’daki diğer ülkelere de önemli yatırımlar yaptı.
ABD, Batı Balkanlar’daki altı ülkede büyükelçilikleriyle bulunurken; Moskova, Sırbistan gibi Kosova’yı tanımıyor ve Priştine’de yalnızca bir irtibat ofisi bulunduruyor.
Avrupa Birliği de bölge ülkeleriyle ilişkilere sahip. Altı Batı Balkan ülkesi — Kosova, Arnavutluk, Kuzey Makedonya, Karadağ, Sırbistan ve Bosna-Hersek — AB’nin parçası olmayı hedefliyor.
Kosova, 2022 sonunda başvuru yapmış olmasına rağmen AB’ye aday ülke statüsü bulunmayan tek ülke durumunda.
Brüksel ayrıca Kosova ile Sırbistan arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi amacıyla yürütülen diyalog sürecinde arabulucu rolünü sürdürüyor.
Lavrov başka neler söyledi?
Basın toplantısında Lavrov’a, Macaristan’ın MOL şirketinin Sırbistan Petrol Endüstrisi’nin (NIS) hisselerini satın alma anlaşmasından Moskova’nın fayda sağlayıp sağlamayacağı da soruldu.
Sırbistan Enerji Bakanı Dubravka Gjedoviq Handanoviq, Pazartesi günü Rus devi Gazprom Neft’in, NIS’teki hisselerini Macar şirketine satmak üzere geçici bir anlaşmaya vardığını açıkladı.
Gazprom, NIS’in yaklaşık %11,3 hissesine sahipken; yaptırım uygulanan petrol birimi Gazprom Neft ise %44,9 hisseye sahip bulunuyor. Kalan hisseler Sırbistan hükümeti ve diğer hissedarlara ait.
Washington, Moskova’nın petrol gelirlerini Ukrayna’daki savaşı finanse etmek için kullanmasını engellemek amacıyla Gazprom Neft’e yaptırım uygulamıştı.
