ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ile bağlantılı lüks turizm kompleksi projesi, Arnavutluk genelinde kamuoyunun tepkisine ve protestolara neden oldu. Projenin duyurulmasının üzerinden iki yıldan fazla zaman geçmesine rağmen, birçok ayrıntı hâlâ gizemini koruyor. AFP’nin derlediği bilgilere göre, tartışmaların merkezinde çevresel etkiler, mülkiyet sorunları ve yolsuzluk iddiaları yer alıyor.
Projenin başlangıcı
Jared Kushner ve eşi Ivanka Trump, 2024 yılında Arnavutluk’ta lüks oteller ve villalar inşa etme planlarını açıklamıştı. Proje, Adriyatik kıyısındaki iki bölgeyi kapsıyor: Koruma altındaki Vjosa-Narta deltası ile bir zamanlar komünist dönemde gizli askeri üs olarak kullanılan ve bugün üzerinde yerleşim bulunmayan Sazan Adası.
2024 yılının sonunda Arnavutluk hükümeti, Kushner’in yatırım fonu Affinity Partners ile bağlantılı olduğu düşünülen Atlantic Incubation Partners şirketine “stratejik yatırımcı” statüsü verdi.
AFP’nin incelediği belgelere göre bu statü, yatırımcıya hızlandırılmış bürokratik işlemler ve ilgili bakanlıkların desteği gibi önemli avantajlar sağlıyor. Ivanka Trump da bu süreçte mimarlar ve yatırımcılarla birlikte Vlora bölgesini ziyaret ederek Başbakan Edi Rama ile görüşmüştü.
Yatırımın arkasında kim var?
Sazan Adası’ndaki yatırımın yaklaşık 1,6 milyar dolar değerinde olduğu tahmin edilirken, Başbakan Edi Rama kısa süre önce Vlora’nın daha geniş bir bölümünü kapsayan ve toplam değeri 4 milyar euroya ulaşan bir projeden söz etti.
Kushner’in Affinity Partners fonu, AFP’nin sorularını bir halkla ilişkiler şirketine yönlendirdi. Şirket tarafından gönderilen açıklamada, kendisini Sazan Real Estate Development şirketinin başkanı olarak tanıtan Asher Abehsere, projenin çeşitli yatırımcıların katılımıyla yürütüldüğünü belirtti.
Açıklamada, “Dünya standartlarında bir tatil merkezi oluşturma ve bölge tarihindeki en büyük özel yatırımlardan birini gerçekleştirme fırsatından heyecan duyuyoruz” ifadelerine yer verildi.
Ancak AFP, Sazan Real Estate Development adına kayıtlı herhangi bir resmi şirket kaydına ulaşamadı. Arnavutluk makamları ise konuyla ilgili yorum taleplerine yanıt vermedi.
Proje neden tartışmalı?
Çevre örgütleri, projenin koruma altındaki doğal alanlara zarar vereceğini savunurken, bazı muhalifler hükümeti yolsuzlukla suçluyor.
Onlarca sivil toplum kuruluşu, Vjosa-Narta koruma bölgesinin ciddi çevresel risklerle karşı karşıya olduğunu belirterek hükümete çağrıda bulundu. Ocak ayında 40’tan fazla kuruluş projeye derhal son verilmesini talep eden ortak bir mektup yayımladı.
Eleştirilerin bir diğer boyutu ise kıyı arazilerinin satın alınmasında kullanılan finansmanın kaynağı ve sürecin hukuki boyutu. Arnavutluk’ta komünizmin çöküşünden sonra başlayan birçok mülkiyet anlaşmazlığı hâlâ çözülebilmiş değil.
Binlerce aile, komünist yönetim tarafından İkinci Dünya Savaşı sonrasında el konulan arazilerinin geri verilmesini beklerken, bazıları proje kapsamında kullanılacak araziler üzerinde hak sahibi olduklarını öne sürüyor.
Soruşturma ve protestolar
Son günlerde sahilde iş makinelerinin görüntülenmesi üzerine tepkiler daha da büyüdü.
Cumartesi günü bölgede toplanan protestocular ile özel güvenlik görevlileri arasında gerginlik yaşandı. Göstericiler, kıyıya erişimi engelleyen yeni dikenli teller nedeniyle tepki gösterdi.
Ardından binlerce kişi üç gece üst üste başkent Tiran’da protesto düzenleyerek projenin durdurulmasını ve arazilerin eski sahiplerine iade edilmesini talep etti. Önümüzdeki günlerde yeni gösterilerin yapılması bekleniyor.
Bu gelişmeler üzerine Arnavutluk Özel Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı soruşturma başlattı.
Yerel medyada yer alan haberlere göre savcılık, Vjosa-Narta bölgesinin koruma statüsünde yapılan değişiklikleri, kamu ihalelerinin nasıl devre dışı bırakıldığını ve mülkiyet belgelerinin satın alınmasında kullanılan fonların kaynağını araştıracak.
Savcılık, AFP’ye soruşturmanın başlatıldığını doğrularken, devam eden süreç nedeniyle ayrıntı vermekten kaçındı./BALKAN POSTASI
