Republika Srpska’daki (RS) yetkililer, yıllardır 9 Ocak tarihini görkemli törenlerle kutluyor ve Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi’nin kararlarını bilinçli şekilde uygulamayı reddederek, bu entitenin gününün kutlandığı tarihi değiştirmiyor.
Tartışmalı tarih, 9 Ocak 1992’yi anmak amacıyla seçildi. Bu tarihte, dönemin Bosna-Hersek Sosyalist Cumhuriyeti parlamentosundaki Sırp milletvekillerinden oluşan bir grup, “Sırp halkının meclisi” adını verdikleri bir oturum düzenleyerek “Bosna-Hersek Sırp Cumhuriyeti”ni ilan etti. Bu adım, Bosna-Hersek’in Yugoslavya’dan (SFRY) bağımsızlığını engelleme ve ülkeyi Sırbistan’la aynı yapı içinde tutma girişimi olarak savaşa giden sürecin başlangıcı oldu.
Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi, 2015 yılında RS’teki Tatiller Yasası’nın bir bölümünü anayasaya aykırı bularak, 9 Ocak’ın entite günü olarak kutlanmasının Hırvatlar ve Boşnaklar açısından ayrımcı olduğuna hükmetti; çünkü bu tarih yalnızca Sırp halkına ait bir tarihsel mirası temsil ediyordu.
RS Parlamentosu’na Tatiller Yasası’nı değiştirerek 9 Ocak yerine yeni bir tarih belirlemesi, 9 Ocak’ın kutlanmasının ise yasaklandığı bildirildi.
Ancak bunun yerine, entite yönetimi 2016 yılında Anayasa Mahkemesi kararının uygulanıp uygulanmaması konusunda bir referandum düzenledi; ardından da 9 Ocak’ın yeniden “Cumhuriyet Günü” olarak kutlanmasını öngören özel bir yasa kabul etti.
Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi, bu yasanın anayasaya uygunluğunu da inceleyerek Mart 2019’da bir kez daha iptal etti. Buna rağmen Banja Luka’daki yetkililer, bu kararı da görmezden geleceklerini açıkladı./BALKAN POSTASI
