Republika Srpska (RS) yönetimi, Sırbistan’dan üst düzey yetkililerin katılımıyla, Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi tarafından anayasaya aykırı ilan edilmesine rağmen, bugün de 9 Ocak’ı entitenin günü olarak kutladı. Bu vesileyle Sırbistan Başbakanı Belgrad’ın RS’ye her türlü desteği sürdüreceğini vaat ederken, Milorad Dodik yeniden ayrılık (secesyon) tehdidinde bulundu.
Sırbistan Başbakanı Đuro Macut, 9 Ocak’ın RS Günü olarak kutlanması kapsamında Banja Luka’daki törenlere katıldı. Bu katılım, Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi’nin söz konusu tarihin kutlanmasını anayasaya aykırı ilan etmiş olmasına rağmen gerçekleşti.
Macut, törende yaptığı konuşmada RS’yi “bizim evimiz” olarak nitelendirdi; Sırbistan’ın Dayton Anlaşması’na ve Bosna-Hersek’in iki entite ve üç kurucu halktan oluşan bir devlet olarak varlığına saygı duyduğunu savundu. “Sırbistan her zaman RS’nin ve burada yaşayan halkın yanında olacaktır,” dedi.
“Dodik’i düşmanlar görevden aldı”
Milorad Dodik’in görevden alınmasının ardından RS’de geçici başkanlık görevini yürüten Ana Trišić Babić, Dodik’i “RS’nin düşmanları tarafından görevden alınmış meşru başkan” olarak tanımladı ve salondakilerden Dodik’i alkışlamalarını istedi; bu çağrı karşılık buldu.
Tartışmalı törenlere Sırp Ortodoks Kilisesi (SPC) Patriği Porfirije de katıldı. Porfirije, akademide görevden alınmış Dodik’ten “başkan” diye söz etti ve RS’nin kuruluşunu “Tanrı’nın iradesi” olarak niteledi.
Her ne kadar artık yalnızca bir siyasi partinin lideri olsa da, Dodik onur konuğu statüsüyle söz aldı ve yine kışkırtıcı siyasi mesajlar verdi. Radovan Karadžić ve Ratko Mladić gibi hüküm giymiş savaş suçlularını övdü; Lahey’de “suçsuz yere yargılandıklarını” ileri sürdü.
“Vazgeçmeyeceğiz”
Dodik, Bosna-Hersek’teki savaşın nedeninin, “hazırlıksız” Sırplara Yugoslavya’da kalma hakkının tanınmaması olduğunu iddia etti. “Republika Srpska’yı Bosna-Hersek’in parçası olsun diye değil, bağımsız bir devlet olsun diye kurduk,” diyen Dodik, bu ayrılıkçı fikrin hâlâ kendisine yol gösterdiğini teyit etti.
“Bir halk bir devleti hak eder ve bu fikirden vazgeçmeyeceğiz,” diyen Dodik, ABD yaptırımlarının kaldırılması karşılığında “yaklaşımını değiştirdiğini ama hedefini değiştirmediğini” söyledi. Avrupa Birliği’nin etkisinin zayıfladığına inandığını ve ABD Başkanı Donald Trump’ın desteğini umduğunu da ekledi.
RS yönetimi, 9 Ocak’ı, 1992’de Bosna-Hersek Sosyalist Cumhuriyeti Meclisi’ndeki Sırp milletvekillerinin bir bölümünün, daha sonra bugünkü Republika Srpska adını alacak olan sözde “Bosna-Hersek Sırp Halkı Cumhuriyeti”ni ilan ettiği tarihin anısına entite günü olarak kutluyor.
Bu tek taraflı ve anayasaya aykırı ilan, Bosna-Hersek’i ya da onun bir kısmını, Slovenya ve Hırvatistan’ın ayrılmasının ardından “kısaltılmış” Yugoslavya içinde tutmayı hedefliyordu.
Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi, iki ayrı kararla, 9 Ocak’ın RS Günü olarak kutlanmasının anayasaya aykırı olduğuna hükmetti; zira bu uygulama, üç kurucu halkın eşit haklara sahip olması gereken entitede yaşayan Hırvatlar ve Boşnakları ayrımcılığa uğratıyor.
Bosna-Hersek Yüksek Temsilcilik Ofisi (OHR), perşembe günü yaptığı açıklamada, 9 Ocak’ın kutlanmasının Anayasa Mahkemesi’nin bağlayıcı kararlarının açıkça ihlali anlamına geldiği uyarısında bulundu.
OHR açıklamasında, “Anayasa Mahkemesi kararlarına uymamak, Bosna-Hersek Ceza Kanunu hükümleri uyarınca suç teşkil edebilir; yasada öngörülen tedbirleri almak, özellikle kamu görevlileri söz konusu olduğunda, kolluk kuvvetlerinin yetkisindedir,” ifadeleri yer aldı./BALKAN POSTASI
