Eski Republika Srpska Başbakanı Vladimir Lukić, bugün Banja Luka’da hayatını kaybetti. Bu bilgi, kendisinin Arhitektür-İnşaat-Jeodezi Fakültesi’nin ilk dekanı olarak görev yaptığı şehirdeki üniversite tarafından duyuruldu.
Lukić, Ocak 1993’ten Ağustos 1994’e kadar Bosna-Hersek entitesi Republika Srpska’nın hükümetini yöneten ikinci başbakandı.
Savaştan sonraki yıllarda, Lahey’deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde (ICTY) Ratko Mladić davasında tanık olarak ifade verdi.
Bu süreçte, Bosnalı Sırp liderliğinin tüm vatandaşlara milliyet ayrımı yapmaksızın eşit davrandığını öne sürdü. Kendi hükümetinin, nüfusun korunması amacıyla polis ve orduya “tüm yasal araçların kullanılmasına” yönelik talimatlar verdiğini savundu. Ancak sahadaki durumu kontrol etmenin mümkün olmadığını; bunun nedenlerinden birinin de yerel yönetimlerin son derece bağımsız olması olduğunu belirterek, savaş sırasında Republika Srpska’nın fiilen bir “belediyeler konfederasyonu” gibi işlediğini ifade etti.
RS başbakanı olmadan önce Lukić, UNPROFOR ile irtibat sorumlusu olarak Bosnalı Sırp yönetimini temsil ediyordu. Bu görevdeyken, Saraybosna’daki sivillerin Bosnalı Sırplara ait topçu ve keskin nişancı mevzilerinden hedef alınmasına ilişkin uluslararası temsilcilerden sık sık şikâyet aldığını kabul etti.
Buna karşılık UNPROFOR’un “taraflı davrandığını”, olaylarda sorumluluğu her zaman Sırplara yüklediğini ve şehirdeki Sırp sivillere karşı işlenen suçlara dair kendi şikâyetlerine yanıt vermediğini ileri sürdü.
Savcılık ise, Republika Srpska Ordusu (VRS) mensuplarının Sırp olmayan sivillere karşı suçlar işlediğini, tanığın Mladić’in Ana Karargâhı’na gönderdiği ve askerlerin Saraybosna’nın Grbavica semtinde ve diğer bölgelerde sivilleri yağmaladığını, öldürdüğünü ve tecavüz ettiğini bildiren bir mektup üzerinden de kanıtlamaya çalıştı.
Bu noktada Lukić, önceki tutumunu göreceli hâle getirmeye çalışarak, orduya “eklemlenen” ve “istediklerini yapan” kişilerin bulunduğunu, onları üniformalı oldukları için VRS mensubu olarak adlandırdığını söyledi. Bu değerlendirme, Geçiş Dönemi Adaleti Merkezi tarafından aktarılmıştı.
Mladić’in savaş günlüğünde, Lukić’in Mart 1993’te kendisine askerlerin “hatta Sırp kadınlara bile tecavüz ettiğini” söylediği yer alıyor. Lukić ise bir raporunda “artık Sırpların bile güvende olmadığını” kaydetmişti.
Lahey’deki ifadesinde, bu bağlamda “hatta” kelimesini kullanmadığını söyledi; ancak söz konusu tespitlerinin arkasında durduğunu belirtti.
Amacının sorunun ciddiyetini “vurgulamak” olduğunu ifade ederek, “Eğer kocalarının koruması altındaki Sırp kadınlara saldırılıyorsa, diğer kadınlara neler yapıldığını düşünün” dedi.
