Hırvatistan ile Bosna-Hersek’in doğal gaz şebekelerini birbirine bağlamayı öngören proje, Bosna-Hersek’te öncelikli statü kazandı. Ancak Republika Srpska (RS) yönetimi, Rusya ile ek bir bağlantıdan vazgeçmiyor. Bu kapsamda, Sırbistan sınırından Bosna-Hersek’in kuzeybatısına uzanacak yeni bir doğal gaz boru hattı planlanıyor.
Yerel medyaya göre, entite hükümetine ait Doğu Saraybosna merkezli “Sarajevo-Gas” şirketi, 2023’ün sonlarında Drina üzerindeki Zvornik yakınlarındaki Šepak’tan Bosanski Novi’ye uzanacak hattın projelendirilmesi ve inşası için ihale açtı.
KDV dâhil yaklaşık 500 milyon avro değerindeki projede başvurular için son tarih 28 Ocak. Teklif verenlerden mümkün olan en düşük fiyat bekleniyor. Proje, 325 kilometrelik güzergâhın projelendirilmesi ve inşasını, ayrıca inşaat ve özel teknik çalışmaların yürütülmesini kapsıyor.
Planlanan hatla yıllık 1,2 milyar metreküp gaz tedarik kapasitesinin sağlanması hedefleniyor. RS hükümeti, Kasım 2023’te projeyi stratejik öneme sahip ilan ederek doğrudan destek verdi.
Dodik, 2015’te Slavonski Brod üzerinden hattı reddetmişti
RS yönetimi, Avrupa gaz şebekesine en ucuz doğrudan bağlantı seçeneği olan Slavonski Brod üzerinden bağlantıyı 2015’te reddetti. Bu öneri, o dönemde Milorad Dodik tarafından, yalnızca Rus gazı istendiği gerekçesiyle kabul edilmemişti.
Yeni boru hattı, Sırbistan üzerinden Rusya’dan gaz teminine yönelik. Bosna-Hersek, bu güzergâh üzerinden gazı, 1980’lerde inşa edilen ve hâlen kullanılan tek hatla da bugüne kadar alıyordu.
Rusya ile enerji bağını güçlendirecek yeni hat için ihalenin açılması, ABD’nin Güney Enterkoneksiyonu (Bosna-Hersek ile Hırvatistan’ın mevcut gaz şebekelerinin bağlanması) projesinin hızlandırılmasına yönelik doğrudan ilgi göstermesinin hemen ardından geldi.
ABD’nin ilgisi ve Güney Enterkoneksiyonu
Sarajevo’daki Trump yönetimi temsilcileri, Bosna-Hersek Federasyonu’ndaki siyasi parti liderleriyle, projenin uygulanmasının özel bir ABD şirketine verilmesi konusunda anlaştı. Boru hattını inşa edecek şirket, tamamlanmasının ardından 30–50 yıllık işletme imtiyazı alacak.
Bu hat, Bosna-Hersek’e Krk Adası’ndaki LNG terminaline doğrudan erişim sağlayacak. Proje, AB’nin 2027 sonuna kadar Rus enerji kaynaklarına bağımlılıktan kurtulma stratejisiyle de örtüşüyor.
Doğu Saraybosna’daki Sarajevo-Gas Direktörü Nedeljko Elek, bunun belirtilen takvimde mümkün olmayacağını savunarak Bosna-Hersek’in Rus gazına dayanmaya devam etmesi gerektiğini söyledi. Rus gazının en ucuz olduğunu ve arz güvenliğinin garanti edildiğini ileri sürdü.
Güney Enterkoneksiyonu projesi, Hırvatistan’da Zagvozd’dan Bosna-Hersek sınırına (Posušje yönünde) yaklaşık 74 kilometre, Bosna-Hersek’te ise Mostar ve Novi Travnik kollarıyla birlikte yaklaşık 180 kilometre boru hattı inşasını öngörüyor. Tahmini maliyet 250 milyon avro.
Bu hat üzerinden yılda yaklaşık 1,5 milyar metreküp gaz taşınabilecek ve proje, fosil yakıtların terk edilmesiyle geleceğin yakıtı olarak görülen hidrojen taşımaya da hazır olacak şekilde inşa edilecek./BALKAN POSTASI
