Uluslararası Ceza Mahkemeleri Rezidüel Mekanizması’nın (MICT) Başkanı Graciela Gatti Santana, hükümlü savaş suçlusu Radislav Krstić’in erken tahliye talebini reddetti. Talep, Krstić’in cezasını çektiği Estonya Cumhuriyeti’nin, kendi yasalarına göre şartlı tahliye değerlendirmesi için gerekli resmi koşulları karşıladığına ilişkin bildiriminden sonra gündeme geldi.
Karar, Mekanizma hâkimleri ve sağlık ekibiyle yapılan ayrıntılı istişarelerin ardından alındı. Mahkeme, adaletin gereklerinin erken tahliye verilmesini desteklemediğine hükmetti. Bu, Krstić’in erken tahliye talebinin beşinci kez reddedilişi oldu. Daha önce 2016, 2019, 2022 ve 2025 yıllarında yaptığı başvurular da reddedilmişti.
Srebrenitsa soykırımına yardım etmekten mahkûm edildi
Ratko Mladić’in Bosna Sırp Ordusu’nda eski general olan Radislav Krstić, 2 Aralık 1998’de Bosna-Hersek’te tutuklandı. Eski Lahey Mahkemesi’nin yani ICTY’nin yargılama heyeti, 2001 yılında Krstić’i Srebrenitsa soykırımının ortak faili olarak suçlu bulmuş ve 46 yıl hapis cezasına çarptırmıştı.
Ancak Temyiz Heyeti, Nisan 2004’te bu kararı değiştirdi. Hâkimler, Krstić’in ortak fail olarak değil, Srebrenitsa soykırımına yardım ve destekten; ayrıca Boşnak sivillerin yok edilmesine, zulme uğratılmasına ve öldürülmesine yardım ve destekten suçlu olduğuna hükmetti.
Kesinleşen kararla cezası 35 yıl hapse indirildi. Cezasının bir kısmını Birleşik Krallık ve Polonya’da çektikten sonra Krstić, Estonya’daki cezaevi sistemine nakledildi.
Estonya makamları: Son derece tehlikeli
Krstić, cezasının üçte ikisini Mart 2022’de tamamlamış olsa da Mekanizma Başkanı, bunun otomatik olarak serbest bırakılma hakkı anlamına gelmediğini vurguladı. Özellikle sorumlu tutulduğu suçların olağanüstü ağırlığı dikkate alındı.
Estonya cezaevi makamları, Krstić’in cezaevinde kurallara uygun davrandığını ve psikologla yaptığı görüşmelerde katılımını kabul ederek pişmanlık ifade ettiğini bildirdi. Buna rağmen Estonya makamları, kendi ulusal metodolojilerine göre Krstić’i, işlenen suçların kitlesel boyutu ve kalıcı sonuçları nedeniyle “son derece tehlikeli” bir kişi olarak değerlendirdi.
Mahkeme ayrıca, hükümlünün yazılı başvurularında kendi rolünü küçültmeye çalıştığını da kaydetti. Krstić, infaz yerlerinden uzakta bulunduğu için tüm olaylar hakkında tam bilgi sahibi olmadığını ileri sürmüştü.
Mağdur dernekleri tahliyeye oybirliğiyle karşı çıktı
Karar sürecinde Mekanizma, hayatta kalanları ve kurban ailelerini temsil eden beş dernekten resmi başvurular aldı. Bunlar arasında “Srebrenitsa Kadınları”, Saraybosna’daki “Savaş Mağduru Kadınlar”, “Srebrenitsa ve Žepa Enklavları Anneleri Hareketi”, Soykırım Mağdurları ve Tanıkları Derneği ile Bratunac’taki “Podrinje Kadınları” yer aldı.
Tüm örgütler, Krstić’in serbest bırakılmasına oybirliğiyle ve sert biçimde karşı çıktı. Açıklamalarında, ailelerin dinmeyen acılarına ve Krstić’in bugüne kadar kalan toplu mezarların bulunmasına ya da kayıp kişilerin kalıntılarının kimliklendirilmesine yardımcı olacak herhangi bir bilgi sunmadığına dikkat çektiler.
Kötü sağlık durumu serbest bırakılma gerekçesi sayılmadı
Radislav Krstić’in savunması, talebini sağlık durumunun bozulduğu, ileri yaşta olduğu ve yüksek derecede engelli bulunduğu iddiaları üzerine kurdu. Savunma, insani nedenlerle serbest bırakılması gerektiğini savundu.
Mekanizma Başkanı bu argümanları reddetti. Krstić’in birden fazla kronik hastalığı bulunmasına rağmen, Estonya cezaevinde aldığı tıbbi bakım ve tedavinin ihtiyaçlarını tamamen karşıladığı sonucuna vardı. Kararda, sağlık durumunun hapis cezasının değiştirilmesini veya kesintiye uğratılmasını haklı gösterecek istisnai bir insani durum oluşturmadığı belirtildi.
Gatti Santana, kararın sonunda Krstić’in yeni talepler sunmak yerine, eylemlerinin sonuçları üzerinde eleştirel biçimde düşünmeye devam etmesi ve Srebrenitsa’nın kalan kurbanlarının bulunması için somut ve elle tutulur iş birliği sunması gerektiğini ifade etti.
