Slovenya Başbakanı Janez Janša, Belgrad yönetiminin eski Yugoslavya’nın gizli istihbarat teşkilatı UDBA ve diğer güvenlik birimlerine ait arşivleri teslim etmemesi hâlinde Sırbistan’ın Avrupa Birliği (AB) üyelik müzakerelerini engelleyeceklerini açıkladı. AB’nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos ise sorunun Sırbistan’daki yeni hükümetle çözüme kavuşturulmasını umduğunu belirtti.
Slovenya Başbakanı Janez Janša, Belgrad yönetiminden eski Yugoslavya’nın federal güvenlik ve istihbarat kurumlarına ait, Slovenya’yı ilgilendiren arşivlerin Ljubljana’ya teslim edilmesini talep ediyor. Janša, Slovenya’nın Sırbistan’ın AB üyelik müzakerelerine vereceği desteği bu şartın yerine getirilmesine bağlıyor.
Slovenya merkezli 24ur.com’un haberine göre Janša, söz konusu talebin yeni olmadığını, eski Yugoslavya’nın dağılmasının ardından imzalanan Halefiyet Meseleleri Anlaşması’nın uygulanmasından ibaret olduğunu savunuyor.
AB’nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, 24UR Zvečer programında yaptığı açıklamada, anlaşmanın yalnızca Yugoslavya’nın son dönemine ait belgeleri değil, 1918 yılından itibaren oluşturulan arşivlerin paylaşılmasını da öngördüğünü hatırlattı.
Kos, “Sırbistan’daki yeni hükümetle, yalnızca Slovenya ve Sırbistan arasındaki ilişkileri değil, diğer ülkeleri de ilgilendiren bu meseleyi iyi komşuluk ilişkileri çerçevesinde ve geleceğe odaklanarak çözebileceğimizi umuyorum.” dedi.
Avrupa Birliği’nin kuruluş felsefesine de değinen Kos, İkinci Dünya Savaşı sırasında birbirleriyle savaşan Fransa ve Almanya gibi ülkelerin geçmişteki anlaşmazlıklara takılıp kalmak yerine geleceğe yönelmeyi ve sorunlarını çözmeyi tercih ettiklerini belirtti.
AB, Sırbistan’daki yeni hükümetten ne bekliyor?
Marta Kos, Sırbistan’daki seçimleri kazanan Öğrenci Listesi temsilcileriyle bir araya gelerek yeni hükümetin kurulmasının ardından önceliklerinin neler olacağını görüştü.
Kos, “Sırbistan’daki öğrencilerin talep ettiği şeyler, aslında AB’nin üyelik müzakerelerinde Sırbistan’dan beklediği konularla aynı.” ifadelerini kullandı.
Bu talepler arasında hukukun üstünlüğü, yolsuzlukla mücadele, bağımsız yargı ve özgür medya bulunduğunu belirten Kos, şöyle devam etti:
“Bu konularda kendilerine önemli ölçüde yardımcı olabiliriz. Çünkü bunlar, Sırbistan’ın AB üyelik müzakerelerinde ilerlemek istiyorsa atması gereken adımlardır.”
Kos, yeni hükümetin kurulmasının hemen ardından Belgrad’ı ziyaret etmeyi planladığını açıkladı.
AB Komiseri, geçtiğimiz eylül ayında savaş suçlusu Ratko Mladić’in yüceltilmesi nedeniyle Sırbistan ziyaretini iptal etmişti. Dönemin Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ise Kos’un gerekçesini “son derece kısa ama her zamanki gibi aptalca” sözleriyle değerlendirmişti.
Vučić’in açıklamalarına yanıt veren Kos, “Sayın Vučić’in bana karşı özel bir ilgisi olduğu açık. Özellikle geçen eylül ayında Belgrad’da sorunlarımız olduğunu ilk kez dile getirmemden bu yana. Ancak bugün onun nerede olduğuna bakın.” dedi.
Janša, Marta Kos’un istifasını istiyor
Öte yandan Marta Kos da Slovenya Başbakanı Janez Janša’nın eleştirilerinin hedefinde bulunuyor.
Janša, mayıs ayının başında X platformunda yaptığı paylaşımda, Kos’un Avrupa Parlamentosunda “büyük bir yalan söylerken yakalandığını” ileri sürerek istifa etmek zorunda kalacağını, aksi takdirde görevden alınacağını savunmuştu.
Kos ise bu açıklamalara şu sözlerle yanıt verdi:
“Sayın Janša benim amirim değil. Benim amirim Ursula von der Leyen’dir. Görevimde kalıp kalamayacağıma yalnızca o karar verir.”
Marta Kos ayrıca Janša’nın liderliğindeki Sloven Demokrat Partisinin (SDS) kendisine yönelttiği UDBA ile iş birliği yaptığı yönündeki suçlamaları bir kez daha reddetti./BALKAN POSTASI