Üç gün süren sert parlamento tartışmalarının ardından, Başbakan Đuro Macut liderliğindeki Sırbistan Hükümeti beklendiği üzere güvensizlik oylamasından sağ çıktı. Hükümetin devamı yönünde iktidar koalisyonundan 135 milletvekili oy kullanırken, muhalefetin girişimine yalnızca 40 milletvekili destek verdi. Bir milletvekili ise çekimser kaldı.
Macut hükümeti resmen güven tazelemiş olsa da Sırbistan’daki siyasi tablo istikrardan oldukça uzak. Açıklanan erken seçimlerin ne zaman yapılacağı ise hâlâ belirsizliğini koruyor.
Meclisteki görüşmeler, iktidardaki Sırp İlerleme Partisi (SNS) ile Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç’in seçim hesaplarını dikkatle yaptığı bir dönemde gerçekleşti. İddialara göre amaç, erken parlamento seçimleri ile cumhurbaşkanlığı seçimlerinin tarihlerini uyumlu hale getirmek. Böylece Vuçiç’in, devlet başkanlığı görevinden olası bir istifanın ardından yeniden başbakanlık koltuğuna dönmeyi denemesi planlanıyor.
Muhalefet aylardır sandığa gidilmesini talep ederken, iktidar olası seçim tarihlerini sürekli erteliyor. Ekim ve kasım aylarının ardından, yıl sonuna kadar farklı tarihler gündeme getirildi.
Selaković ve Kushner dosyasından Novi Sad faciasına
Muhalefet, Hükümetin görevden alınmasına yönelik girişimi nisan ayında, Kültür Bakanı Nikola Selaković hakkında iddianame hazırlanmasının ardından başlatmıştı.
Söz konusu dava, 1999’daki NATO bombardımanında yıkılan eski Yugoslav Halk Ordusu Genelkurmay binasının, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın şirketine devredilmesi girişimiyle ilgili skandala dayanıyor. Kushner, skandalın patlak vermesinin ardından projeden çekilmişti.
Meclis görüşmeleri sırasında muhalefet milletvekilleri Macut hükümetini “Aleksandar Vuçiç’in kukla hükümeti” olarak nitelendirdi.
Daha önce siyasi tecrübesi bulunmayan ve saygın bir doktor olan Macut’un, kamuoyundaki hoşnutsuzluğu yatıştırmak amacıyla yaklaşık bir buçuk yıl önce hükümetin başına getirildiğini hatırlattılar.
Sırbistan Halk Hareketi Başkanı Miroslav Aleksić ise güvensizlik talebinin aslında 2012’den bu yana inşa edilen bütün sisteme yönelik olduğunu söyledi:
“Yargı ayaklar altına alındı, iktidar ne Anayasa’ya ne de hukukun üstünlüğüne saygı gösteriyor, medya ise kontrol altına alınmış durumda. Parlamento bugün yalnızca iktidarın aldığı kararları onaylayan bir mekanizma olarak işlev görüyor.”
Muhalefet, hükümetin görevden alınması için temel gerekçeler arasında Kasım 2024’te Novi Sad Tren İstasyonu’ndaki beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesine ilişkin yargı sürecinde hâlâ nihai bir sonuca ulaşılamamasını da gösterdi.
Bunun yanı sıra kökleşmiş yolsuzluk ve polis ile organize suç örgütleri arasındaki iddia edilen bağlantılar da hükümete yöneltilen suçlamalar arasında yer aldı.
Başbakan Đuro Macut ise muhalefetin bütün suçlamalarını reddetti. Hükümetinin çalışmalarının gazete manşetleri, sosyal medya paylaşımları veya günlük siyasi tartışmalar üzerinden değil, ortaya koydukları somut sonuçlarla değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Muhalefet milletvekilleri, hükümetin görevden alınması yönündeki temel argümanlar arasında devlet kurumlarının kontrol altına alınmasını, yargının iktidarın etkisinde olmasını, Novi Sad’daki faciayla ilgili hesap verilebilirliğin sağlanmamasını ve “Kushner” dosyası gibi yolsuzluk skandallarını öne çıkardı.
Başbakan Macut ise bu eleştirilere ekonomik göstergelerle cevap verdi.
Hükümetin başarılarının ekonomik istikrarın korunması, yabancı yatırım girişinin devam etmesi ve yeni istihdam alanlarının oluşturulmasında görüldüğünü belirten Macut, Sırbistan’ın yeni okullar, hastaneler ve otoyollar inşa ederek ilerlemeye devam ettiğini söyledi.
Macut, bütün bunların vatandaşlar için daha yüksek yaşam standardı ve daha güvenli kurumlar anlamına geldiğini ifade etti.
