Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, bu kez ülkede kamuoyunda “Flamingo Devrimi” olarak bilinen kitlesel çevreci ve siyasi protestoların İran tarafından doğrudan finanse edildiğini ve hibrit savaş yöntemleriyle yönlendirildiğini öne sürerek yeniden tartışmaların odağına yerleşti.
Söz konusu protestolar, ABD’nin eski ve mevcut Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ile eşi Ivanka Trump’ın öncülük ettiği, Sazan Adası’nda hayata geçirilmesi planlanan 1,6 milyar dolarlık lüks turizm projesine karşı düzenleniyor.
Rama, Tahran’ın Arnavutluk’taki iç karışıklıklara karıştığı yönündeki iddialarını dile getirirken sert ifadeler kullandı.
“Düşman bir devletin aktif şekilde müdahil olduğunu inkâr etmek için aptal olmak gerekir. Arnavutluk Cumhuriyeti’nin sahip olduğu tek düşman devlet İran İslam Cumhuriyeti’dir. İran’ın bununla hiçbir ilgisi olmadığını söylemek için aptal olmak gerekir. İran hükümetinin sözcüsü Arnavutça olarak açıkça ‘Rama defol’ yazıyor” dedi.
Ancak Rama’nın bu ağır jeopolitik suçlamalarına rağmen, Arnavutluk’taki analistler ve eleştirmenler başbakanın, halkın meşru tepkisini gölgelemek için uluslararası komplo söylemine başvurduğunu savunuyor.
Başlangıçta, flamingo kolonilerinin yaşadığı koruma altındaki Sazan Adası’nın çevresel açıdan zarar göreceği endişesiyle başlayan protestolar, kısa sürede “Arnavutluk satılık değildir” sloganı altında geniş çaplı bir siyasi harekete dönüştü. Vatandaşlar, şeffaf olmayan anlaşmalar ve devlet varlıklarının siyasi çıkarlar uğruna yabancı milyarderlere devredildiği düşüncesi nedeniyle tepkili.
Rama ayrıca İran’ı, Kushner’in Yahudi kökeni nedeniyle “antisemitizmi körüklemekle” ve tesisin gerçek amacının Gazze’deki Filistinlileri kalıcı olarak Arnavutluk’a yerleştirmek olduğu yönündeki komplo teorilerini yaymakla suçladı. Başbakan, protestocuları etkilemek amacıyla deepfake teknolojisi ve manipüle edilmiş görüntülerin kullanıldığını kanıtlamak için dosyaların ayrıntılı şekilde inceleneceğini de açıkladı.
Tahran’dan Sert Yanıt: “Kendinize Daha İyi Bir Günah Keçisi Bulun”
İran’dan gelen tepkiler, taraflar arasındaki söz düellosunu daha da alevlendirdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmail Bekayi, Rama’nın açıklamalarını alaycı bir dille eleştirdi.
“Kendi halkınızın zekâsına ve muhakeme gücüne biraz daha saygı göstermeniz daha doğru olurdu. Eğer ulusal egemenliğinizi satmaya karar verdiyseniz bu sizin tercihinizdir ve bize açıklama yapmak zorunda değilsiniz. Ancak kendi halkınızın öfkesi ve eleştirileriyle karşı karşıya kaldığınızda, sorumluluktan kaçmak için başkalarını kullanışlı bir günah keçisi olarak göstermeyin” ifadelerini kullandı.
Rama ise sosyal medya üzerinden yeni açıklamalar yaparak İran’ı “tanımı gereği terörist bir devlet” olarak nitelendirdi ve 2022 yılında Arnavut kurumlarına yönelik gerçekleştirilen büyük siber saldırıları hatırlattı.
Buna rağmen, “çevreci kılığına giren İran ajanları” iddiası, Avrupa kurumlarının da projeye yönelik ciddi endişelerini dile getirmesi nedeniyle kamuoyunda yeterli karşılık bulmuyor.
Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği standartlarına uygun kapsamlı çevresel etki değerlendirmeleri yapılıncaya kadar Sazan Adası’ndaki projenin durdurulması için Rama hükümetine resmî çağrıda bulundu.
Brüksel’in baskısı üzerine Arnavutluk Çevre Bakanı Sofjan Jaupaj, çalışmaların geçici olarak askıya alınacağını doğruladı. Ancak bu karar da protestocuları tatmin etmedi.
Tiran sokaklarında “Flamingo Devrimi”nin ön saflarında yer alan Z kuşağı ve milenyum kuşağı gençleri, artık dış düşman söylemlerinden bıktıklarını ifade ediyor. Bir üniversite öğrencisi, “Sorunun sadece çevre olmadığını biliyoruz. İktidar ve muhalefetin birlikte hareket ettiğini düşünüyoruz. Siyasette yeni yüzler görmek istiyoruz, aksi halde hepimiz Arnavutluk’u terk edeceğiz” dedi.
Rama’nın vatandaşların meşru memnuniyetsizliğini ve Brüksel’in haklı endişelerini “İran’ın hibrit savaşı” söylemiyle açıklama girişiminin bu kez başarılı olmayabileceği değerlendiriliyor. Çünkü Arnavutluk’un karşı karşıya olduğu sorunların kaynağının Tahran değil, büyük ölçüde ülkenin kendi iç dinamikleri olduğu belirtiliyor.
