Avrupa Parlamentosu milletvekilleri bugün, “Hüküm giymiş savaş suçlusu Ratko Mladić’in cenazesi ve Sırbistan’da savaş suçlarının yüceltilmesi” başlıklı oturumda konuyu ele aldı.
Avrupa Birliği’nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, Avrupa Parlamentosundaki oturumda savaş suçlularının yüceltilmesinin, soykırımın inkâr edilmesinin ve tarihsel revizyonizmin AB değerleriyle bağdaşmadığını söyledi.
Kos, AB’nin eski Yugoslavya topraklarındaki savaşlar sırasında işlenen savaş suçlarının tüm kurbanlarıyla, hayatta kalanlarla ve onların aileleriyle dayanışma içinde olduğunu belirtti.
“Avrupa Komisyonunun tutumu nettir: Savaş suçlularının yüceltilmesi, soykırımın inkârı ve tarihsel revizyonizm, Avrupa Birliği’nin değerleriyle temelden bağdaşmamaktadır. Bunlara ne AB’de ne de AB üyeliğine aday ülkelerde yer vardır.”
Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından soykırım ve diğer savaş suçlarından mahkûm edilen Ratko Mladić’le bağlantılı yakın tarihteki cenaze törenine değinen Kos, törende yaşananların son derece rahatsız edici olduğunu ve geçmişle yüzleşme konusundaki yetersizliği gösterdiğini söyledi.
Kos, özellikle Sırbistan yönetimi ile Bosna-Hersek’teki Sırp Cumhuriyeti entitesinden yetkililerin cenazeye katılmasını kınadı.
“Sırp bakanların, devlet yetkililerinin ve askerî temsilcilerin, Sırp Cumhuriyeti’nden liderler ve siyasetçilerle birlikte cenazeye katıldığını ve bir savaş suçlusuna alenen saygı gösterdiğini görmek özellikle rahatsız ediciydi.”
Kos, geçen yıl Srebrenitsa’da, soykırımdan yaklaşık 30 yıl sonra yedi kurbanın daha toprağa verildiği cenaze törenine katıldığını hatırlattı.
“Birçok kişi hâlâ kayıp ve aileleri hayal edilemez acılar yaşamaya devam ediyor. Bu tür suçlardan sorumlu herhangi bir kişinin kahraman olarak yüceltilmesi kabul edilemez.”
Sırbistan’ın AB üyeliğine aday bir ülke olarak Batı Balkanlar’ın istikrarı ve refahı konusunda merkezî bir rol ve sorumluluk taşıdığını vurgulayan Kos, Sırbistan yönetimi ile bölgedeki diğer aktörlere uzlaşmaya ve iyi komşuluk ilişkilerine katkıda bulunma çağrısı yaptı.
“Geçmişi geleceğin önünde bir engel olarak kullanmayı bırakın ve bölgedeki tüm ülkelerin Avrupa Birliği içinde nefret ve çatışmalardan uzak, barışçıl ve müreffeh bir geleceği birlikte kurabilmesi için gerçek bir uzlaşma süreci başlatın.”
Kos, cenaze törenindeki görüntülerin Sırp toplumunun tamamını temsil etmediğini de vurguladı. Sırbistan’dan ve bölgeden çok sayıda kişinin kendisine yazarak savaş suçlularının yüceltilmesini reddettiğini aktardı.
“Bu nedenle Sırbistan’ın bundan çok daha fazlası olduğunu biliyorum. Sırbistan, halkıdır; genç kuşağı, iş insanları, kamu görevlileri, sanatçıları ve gazetecileridir.”
Kos’a göre Sırbistan’a dost olmak, reformlar ve Avrupa yolculuğu hakkında açıkça konuşmak da dâhil olmak üzere bu ülkeye karşı dürüst olmayı gerektiriyor.
“Soykırım ve savaş suçu kurbanlarının onuru üzerinde pazarlık yapamayız.”
Avrupa Birliği’nin Sırbistan’dan kimliğinden veya tarihinden vazgeçmesini istemeyeceğini belirten Kos, ancak en karanlık dönemleri de dâhil olmak üzere tarihiyle dürüstçe yüzleşmesinin bekleneceğini ifade etti.
Kos, Avrupa Komisyonunun Sırbistan’ın Avrupa yolunu desteklemeye devam edeceğini ancak Avrupa değerlerine saygının pazarlığa açık olmadığını vurguladı.
Avrupa Komisyonunun bu yılki genişleme raporlarını 28 Ekim’de sunacağını açıklayan Kos, Sırbistan’ın Avrupa yoluyla ilgili gelişmelerin de değerlendirmeye alınacağını söyledi.
“İlerleme, yeni Sırbistan hükümetinin elindedir.”
Sırbistan’da yaklaşan seçimlere de değinen Kos, seçimlerin Avrupa ve uluslararası standartlara uygun, özgür, adil ve şeffaf biçimde gerçekleştirilmesini beklediklerini dile getirdi.
“Yaklaşan seçimlerde Sırbistan vatandaşları hangi yolda ilerlemek istediklerine karar verme fırsatına sahip olacak.”
Kos, uzlaşmanın Sırbistan dâhil Batı Balkanlar’ın geleceğinin bir parçası olması gerektiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
“Özgür, demokratik ve Avrupalı bir ülkede yaşamak isteyen Sırbistan’a ve halkına sırtımızı dönemeyiz.”
