Yunanistan ve Bulgaristan, Birinci Dünya Savaşı sırasında götürülen 48 kutsal eserin bir asırdan fazla bir süre sonra Yunanistan’a iadesini sağlayan anlaşma kapsamında, cumartesi günü tarihî dinî eserleri ve antropolojik kalıntıları karşılıklı olarak teslim etti.
Teslim töreni, Selanik’teki Bizans Kültürü Müzesi’nde düzenlendi. Törene Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ve Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev katıldı. Anlaşma, Yunanistan Kültür Bakanı Lina Mendoni ile Bulgaristan Kültür Bakanı Evtim Miloşev tarafından imzalandı.
Yunanistan’a iade edilen eserler, Birinci Dünya Savaşı sırasında 1917 yılında götürülmüş, daha sonra Sofya’daki Bulgaristan Ulusal Tarih Müzesi’nde muhafaza edilmiş veya sergilenmişti. Eserler, Kuzey Yunanistan’daki Panagia Eikosifoinissa Manastırı, Serez’deki Timios Prodromos Manastırı ve Serez-Nigrita Metropolitliği’ne ait.
Miçotakis, törende yaptığı konuşmada, “Tarihî eserler savaş ganimeti olarak görülemez” dedi.
Anlaşmanın kültürel bir değişimden daha fazlasını ifade ettiğini belirten Miçotakis, iki ülke arasında daha derin bir iş birliğinin temellerinin atıldığını söyledi. Miçotakis, bunun başka kültürel eserlerin de iadesine öncülük etmesini umduğunu dile getirdi.
Miçotakis, Yunanistan’ın da anlaşma kapsamındaki yükümlülüğünü yerine getirerek, 997-1014 yılları arasında Birinci Bulgar İmparatorluğu’nu yöneten Çar Samuel’e ait olduğu belirlenen kemikleri Bulgaristan’a iade ettiğini açıkladı. Yunanistan’ın Prespa bölgesindeki Agios Akilios Adası’nda bulunan Aziz Ahilleus Bazilikası’nda yapılan kazılarda ortaya çıkarılan dört lahitten elde edilen antropolojik materyal de Bulgaristan’a teslim edildi.
Kalıntılar, 1965 yılında arkeolog Nikolaos Moutsopoulos tarafından yapılan kazılarda ortaya çıkarılmış ve son yıllarda Bizans Kültürü Müzesi’nde muhafaza edilmişti.
Miçotakis, Radev’e hitaben, “Bunlar, Yunan devleti tarafından onlarca yıl boyunca korundu ve muhafaza edildi. Şimdi ise ülkenizde uygun gördüğünüz şekilde saygıyla anılmaları için Bulgar halkına iade ediliyor” dedi.
Anlaşmanın, yaklaşık elli yıl önce başlayan müzakereleri sonuçlandırdığını belirten Miçotakis, ilk görüşmelerin 1970’lerde dönemin Yunanistan Başbakanı Konstantinos Karamanlis ile Bulgaristan’ın komünist lideri Todor Jivkov arasında yapıldığını hatırlattı.
Miçotakis, “Zaman gerekti; her şeyden önce de geçmişin engellerini aşmak için siyasi irade ve kararlılık gerekiyordu” ifadelerini kullandı.
Yunanistan’ın British Museum’da bulunan Parthenon Heykelleri’nin iadesi için uzun süredir yürüttüğü kampanyaya da değinen Miçotakis, “Adaletin sağlanmasının zamanı geldi” dedi.
Radev ise anlaşmanın, Yunanistan ve Bulgaristan’ın geçmişteki anlaşmazlıkları aşarak karşılıklı saygı ve dostluğa dayalı bir ilişki kurduğunu gösterdiğini söyledi.
“Bugün elde ettiğimiz sonucun stratejik iş birliğimizi daha da güçlendireceğine inanıyorum” diyen Radev, iki ülkenin bölgedeki istikrara, güvenliğe ve refaha katkı sağlayan güçlü bir stratejik ortaklık geliştirdiğini belirtti.
Anlaşma, Yunanistan Kültür Bakanlığının öncülüğünde yıllarca süren müzakerelerin ardından, iki ülkenin kültür bakanları tarafından kısa süre önce imzalanan mutabakat zaptını tamamlıyor.
İade edilen Yunan eserleri, 5 Kasım’a kadar Selanik’teki Bizans Kültürü Müzesi’nde sergilenecek. Ardından, bir asırdan fazla bir süre önce götürüldükleri manastırlara ve metropolitliğe resmen teslim edilecek./BALKAN POSTASI
