Hakkında kesinleşmiş hüküm bulunan savaş suçlusu Ratko Mladić’in savunması, 30 Nisan 2026 tarihinde Uluslararası Artık Ceza Mahkemeleri Mekanizması’na (IRMCT) acil başvuru yaparak, “insani nedenlerle” geçici ya da erken tahliyesini talep etti.
Mekanizma Başkanı Yargıç Graciela Gatti Santana’ya sunulan dilekçede, Mladić’in sağlık durumunun ani ve geri döndürülemez şekilde kötüleştiği, “hayatının son evresinde” olduğu ileri sürüldü.
Savunmaya göre Mladić yakın zamanda ciddi bir nörolojik olay geçirdi; konuşma yetisini tamamen kaybetti ve yutma güçlüğü yaşamaya başladı. Bu nedenle acil olarak hastaneye kaldırıldığı, sonrasında ise durumunun daha da ağırlaştığı ve büyük ölçüde hareketsiz hâle gelerek yatağa ya da tekerlekli sandalyeye bağımlı olduğu belirtildi.
Başvuruda, “ilerleyici ve geri döndürülemez tıbbi çöküş” ifadesi kullanılarak kalp rahatsızlıkları, böbrek hasarı, diyabet ve olası felce işaret eden nörolojik komplikasyonlar dahil olmak üzere çok sayıda hastalığa dikkat çekildi.
Savunma ayrıca Mladić’in artık ailesi ve avukatlarıyla dahi anlamlı iletişim kuramadığını, bunun da tedavi sürecini zorlaştırdığını ileri sürdü.
Dilekçede Lahey’deki Birleşmiş Milletler gözaltı birimindeki tıbbi bakım da eleştirildi. Doktor raporlarına atıfla, düzenli EKG takibi, 24 saatlik hayati fonksiyon izleme ve diğer kritik tanı süreçlerinin yeterince sağlanamadığı iddia edildi.
Ayrıca cezaevi hastanesinin terminal evredeki bir hasta için gerekli bakım seviyesini sunamadığı, bu nedenle “cezaevi sistemi dışında palyatif (hospis) bakımın” daha uygun olacağı savunuldu.
Kaçma riski olmadığı iddiası
Savunma, Mladić’in mevcut sağlık durumu nedeniyle herhangi bir kaçma riski taşımadığını da öne sürdü. Önceki mahkeme uygulamalarına atıf yapılarak, ağır hastalık ve palyatif bakım ihtiyacının kaçma ihtimalini ortadan kaldırdığı belirtildi.
Ayrıca, tıbbi kararlar alma yetkisine sahip olan oğlunun, Mladić serbest bırakılması hâlinde tedavi sürecine daha etkin katılabileceği ifade edildi.
Sonuç bölümünde savunma, bu koşullar altında tutukluluğun devamının “insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele” teşkil edebileceğini ileri sürerek, Mladić’in belirli güvenlik önlemleri korunarak cezaevi dışında tedavi görmesine izin verilmesini talep etti.
Savunma, kendisine “ailesi yanında ve uygun tıbbi bakım altında onurlu bir yaşam sonu” sağlanması gerektiğini de vurguladı.
Ratko Mladić, Bosna-Hersek’e yönelik savaş sırasında Srebrenitsa’da işlenen soykırım, zulüm, insanlığa karşı suçlar ve savaş hukuku ihlalleri nedeniyle ömür boyu hapis cezasına çarptırılmıştı.
Uluslararası mahkemelerde en ağır savaş suçlarından hüküm giyen kişilerin erken ya da geçici tahliye talepleri son derece sınırlı biçimde değerlendirilmekte; işlenen suçların ağırlığı ile adalet ve mağdurların çıkarları belirleyici unsur olmaktadır.
Uluslararası hukuk, terminal hastalık durumlarında insani tahliye ihtimalini öngörse de, bu talebin kabul edilmesi kamuoyunda ve mağdur dernekleri arasında ciddi tepki doğurabilir. Bu kesimler, suçların ağırlığı ve mağdurların yaşadığı acının karar sürecinde temel unsur olması gerektiğini vurgulamaktadır.
Söz konusu başvuruya ilişkin nihai kararı önümüzdeki dönemde Mekanizma Başkanı verecek./BALKAN POSTASI
