1992-1995 yılları arasında Bosna Hersek’e yönelik savaş sırasında tecavüze uğrayan, daha sonra ülkeden ayrılan ve Bosna Hersek vatandaşlığından çıkan kadınların yakında sivil savaş mağduru statüsü kazanması bekleniyor.
Bu düzenleme, Bosna Hersek Federasyonu Hükümetinin 16 Temmuz’da Mostar’da düzenlenen oturumda kabul ettiği Sivil Savaş Mağdurlarının Korunması Hakkında Kanun’daki değişiklik ve ilavelerde öngörülüyor.
Değişikliklerin yürürlüğe girebilmesi için Bosna Hersek Federasyonu Parlamentosunun her iki kanadı tarafından da kabul edilmesi gerekiyor.
Klix.ba’nın ulaştığı değişiklik metnine göre, sivil savaş mağduru statüsünden yararlanabilecek kişileri tanımlayan madde, Bosna Hersek vatandaşlığından çıkan kişileri de kapsayacak şekilde genişletiliyor.
Parlamentoya gönderilen değişiklikte şu ifadelere yer verildi:
“Bu kanunda belirtilen koşullar kapsamında statü ve hak talebinde bulunacak kişiler, mağduriyetin yaşandığı tarihte Bosna Hersek vatandaşı olup daha sonra başka bir ülkenin vatandaşlığını kazanmak amacıyla vatandaşlıktan çıkmış olabilir. Ancak söz konusu kişilerin aynı gerekçeyle vatandaşlığını kazandıkları ülkeden herhangi bir hak elde etmemeleri gerekir.”
Bu düzenleme özellikle Bosna Hersek’e yönelik savaş sırasında tecavüze uğrayan ve savaşın ardından ülkeden ayrılan kadınları ilgilendiriyor.
Bosna Hersek vatandaşlarının büyük bir bölümü, o dönemde çifte vatandaşlığa izin vermeyen ülkelere göç ettiği için kendi ülkelerinin vatandaşlığından çıkmak zorunda kaldı. Savaşta tecavüze uğrayan kadınlar da bu kişiler arasında yer aldı.
Bu nedenle 2023 yılında kabul edilen mevcut yasa hükümlerine göre, savaşta tecavüze uğrayan ancak artık Bosna Hersek’te yaşamayan kadınların sivil savaş mağduru statüsü alması mümkün değildi. Yeni değişikliklerle bu sorunun giderilmesi amaçlanıyor.
Sivil savaş mağdurlarına tanınan haklar arasında kişisel engellilik ödeneği, aylık nakdi yardım, başkasının bakım ve yardımına muhtaçlık ödeneği, ortopedik yardım, aile engellilik ödeneği, sağlık hizmetleri, sağlık hizmetlerinden öncelikli yararlanma, psikolojik destek, tedavi ve ortopedik araç masraflarının karşılanması, kaplıca ve iklim tedavisi, tıbbi rehabilitasyon, cenaze giderlerinin karşılanması, mesleki eğitim, istihdamda öncelik, konut desteğinde öncelik, ücretsiz hukuki yardım ve savaşta tecavüz sonucu dünyaya gelen çocuklara eğitimde daha elverişli koşullar sağlanması bulunuyor.
Değişikliklerde ayrıca, sivil savaş mağduru olarak ödeme alan ancak Bosna Hersek dışında yaşayan kişilerin, ödemelerin devam edebilmesi için her takvim yılının sonunda hayatta olduklarını gösteren bir belge sunmaları gerektiği belirtiliyor.
Tasarıda, Bosna Hersek vatandaşlığı bulunmayan kişilerin sivil savaş mağduru statüsü başvurusunu yapacakları sosyal hizmet merkezini seçebilecekleri de öngörülüyor.
Bosna Hersek Federasyonu Hükümetinin söz konusu değişiklikleri kabul etmesine ilişkin Klix.ba’ya açıklama yapan Çalışma ve Sosyal Politika Bakanı Adnan Delić, düzenlemeyi kendi bakanlıklarının sürece sunduğunu belirtti.
Delić şu ifadeleri kullandı:
“Bu değişikliklerle, bugün yaşadıkları ülkelerin yasaları nedeniyle Bosna Hersek vatandaşlığından çıkmak zorunda kalan ve savaşta tecavüz suçunun mağduru olan özel kategorideki sivil savaş mağdurlarının statü ve haklardan yararlanamamasına yol açan bir haksızlığı gideriyoruz. Kanundaki bu değişikliklerle söz konusu kişilere hak ettikleri statü ve hakları elde etme imkânı tanıyoruz. Bu aynı zamanda Bosna Hersek’in, en azından bir bölümünün, bugün nerede yaşarlarsa yaşasınlar özel kategorideki sivil savaş mağdurlarını unutmadığı yönünde bir mesajdır.”/BALKAN POSTASI