1945 yılında milli kütüphaneye dönüştürülen yapı, o tarihten bu yana “Saraybosna’nın hafızası” olarak anılıyor.
Bosna Hersek’in başkenti Saraybosna’da bulunan ve kentin en önemli simgelerinden biri kabul edilen tarihi Vijećnica Kütüphanesi, 25 Ağustos 1992’de Sırp güçlerinin saldırısı sonucu yakılmasının üzerinden 34 yıl geçmesine rağmen şehrin hafızası olma özelliğini koruyor.
Osmanlı İmparatorluğu’nun bölgeden çekilmesinin ardından Avusturya-Macaristan İmparatorluğu döneminde Endülüs mimari tarzında inşa edilen yapı, bölgenin en tanınmış anıtlarından biri haline geldi. Mısır’ın Kahire kentindeki cami ve medreselerden esinlendiği bilinen mimar Aleksandar Witek tarafından tasarlanan binanın inşasına 1892 yılında başlandı ve çalışmaların tamamlanmasının ardından yapı halkın kullanımına açıldı.
Vijećnica, 20 Nisan 1896’da belediye binası olarak hizmet vermeye başladı ve bu işlevini İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadar sürdürdü. 1945 yılında milli kütüphaneye dönüştürülen bina, o tarihten itibaren “Saraybosna’nın hafızası” unvanını kazandı.
Kuşatma altındaki Saraybosna’da Sırp topçusunun hedef aldığı yapılardan biri kütüphaneydi
1992-1995 Bosna Savaşı sırasında Saraybosna’yı kuşatan Sırp güçleri, kentteki birçok tarihi ve kültürel yapıyla birlikte Vijećnica’yı da hedef aldı.
25 Ağustos 1992’de kütüphane binası topçu ateşiyle vuruldu; içeride bulunan kitaplar, tarihi belgeler ve arşiv kayıtları alevler içinde kaldı.
Bugün hâlâ savaşın izlerini taşıyan binadaki yangın üç gün boyunca söndürülemedi. Resmi verilere göre yangında, 155 bin el yazması ve ülkenin ulusal arşivleri de dahil olmak üzere yaklaşık 2 milyon eser yok oldu.
Yıkılmadan önce Boşnak, Sırp, Hırvat ve Yahudi topluluklarına ait el yazmaları ve nadir eserler de dahil olmak üzere yaklaşık 6 milyon kitap ve arşiv belgesini barındıran kütüphane, savaşın sona ermesinden bir yıl sonra, 1996’da restore edilmeye başlandı.
18 yıl süren restorasyon çalışmalarının ardından Vijećnica, 9 Mayıs 2014’te yeniden ziyaretçilere açıldı.
Kütüphane, Saraybosna ve Bosna Hersek tarihine ışık tutmaya devam ediyor
Restorasyonun ardından müzeye dönüştürülen yapı, bugün çok sayıda sergiye, etkinliğe ve organizasyona ev sahipliği yaparak başkent Saraybosna ile Bosna Hersek’in tarihini gün yüzüne çıkarmaya devam ediyor.
Yaklaşık dört yıl süren Sırp kuşatması sırasında Saraybosna’nın yaşadığı acıların canlı tanıklarından biri olan tarihi bina, bugün hem yerli hem de yabancı turistlerin en çok ziyaret ettiği noktalardan biri konumunda.
Konumu nedeniyle fotoğraf tutkunlarının da gözde mekânlarından biri olan Vijećnica, her yıl on binlerce ziyaretçiyi ağırlıyor.