İki genç, Stockholm’deki İsveç millî stadının yalnızca birkaç kilometre uzağında büyüdü. Ancak yarın Zenica’da Bosna Hersek formasını giyerek İsveç’e karşı sahaya çıkacaklar.
İsveç’in Aftonbladet haber sitesi, İsveç doğumlu iki Bosna Hersek millî futbolcusu Zinedin Smajlović ve Benjamin Tahirović’in hikâyesini kaleme aldı.
Zinedin Smajlović ile Benjamin Tahirović’in hikâyesi; savaşın, adaletsizliğin, hayatta kalmanın ve vatana duyulan kopmaz sevginin hikâyesi.
Aftonbladet, “Savaş, Bosnalıları dünyanın dört bir yanına savurdu, ancak futbol onları yeniden bir araya getirdi. Smajlović ailesinin evinde, Dženana’nın Srebrenitsa soykırımında öldürülen kardeşi Zijad’ın fotoğrafı özel bir yere sahip. Zijad’ın naaşı Mart 2003’te toprağa verildi. Bu toplu cenaze töreninden neredeyse tam dokuz ay sonra Zinedin dünyaya geldi” diye yazıyor.
Başlangıçta ona öldürülen dayısının adının verilmesi düşünülse de ailesi, acı hatıraları yeniden canlandırmamak için efsane futbolcu Zinedine Zidane’ın adını vermeyi tercih etti. Ancak Zinedin, köklerini hiçbir zaman unutmadı. Çocukken formasının altında daima şu yazının bulunduğu bir tişört giyiyordu: “Srebrenitsa-Potočari. Asla unutma.”
Annesi Dženana, bunu bir ebeveynlik görevi olarak gördüklerini vurguluyor:
“Birçok kişi, çocukları Srebrenitsa hikâyeleriyle yormaktan üzüntü duyup duymadığımızı soruyor. Ancak çocuklarım neler yaşadığımızı bilmeseydi, dilimizi konuşmasaydı, ebeveyn olarak görevimi yerine getiremediğimi hissederdim.”
“Barış Yürüyüşü” sırasında film sahnesini andıran telefon
Zinedin, hemen her yıl “Barış Yürüyüşü”ne katılarak yüz kilometreden uzun kurtuluş güzergâhını yürüdü. Üç yıl önce, cep telefonlarının nadiren çektiği Bosna ormanlarındaki bu yürüyüş sırasında hayatını değiştiren bir telefon aldı.
İsveç’in AIK kulübünün akademisinde yaşadığı hayal kırıklığının ve buradan ayrılmasının ardından Smajlović, futbolu bırakıp basketbola geçmeyi bile düşünüyordu. Derken ormanın ortasında telefonu çaldı: Arayan, İtalyan kulübü Lecce’ydi. Annesi buna inanamamış, yanlış oyuncuyu aradıklarını düşünmüştü. Ancak Zinedin kararlıydı:
“Sözleşme önemli değil, ne olursa olsun oraya gidiyorum.”
Gerisi artık tarihe geçti.
Bosna Hersek Millî Takımı formasını ilk kez giydiğinde basına söylediği şu sözler büyük yankı uyandırdı:
“Ben Srebrenitsalıyım. Tarih, yaşandığı gibidir ve bu, benim için belki başkalarından biraz daha fazla anlam taşıyor.”
Tahirović’in zorlu yolu: “Soyadı Svensson olsaydı işi daha kolay olurdu”
Smajlović’in yaşadığı yere yakın, Stockholm’ün İsveç’te birçok kişinin sorunlu olarak damgaladığı Rinkeby semtinde Benjamin Tahirović büyüdü. Onun hikâyesi farklı olsa da başka bir ülkede kendini kanıtlama mücadelesinin aynı ağırlığını taşıyor. Küçük kardeşi için kendi futbol hayallerinden vazgeçen ağabeyi Adi, Benjamin’in yaşadığı haksızlıkları şöyle anlatıyor:
“Soyadı Svensson olsaydı normal şekilde antrenman yapması yeterli olurdu. Ancak Rinkebyli bir Tahirović olduğu için beş kat fazla çalışması ve on kat daha iyi olması gerekiyordu. İsveç’in genç millî takımları onu görmezden geldi, AIK akademisinden de bir gecede çıkarıldı.”
Ancak vazgeçmek bir seçenek değildi. Babaları sıkı bir disiplin uyguluyordu. Ağabeyi Adi, gülümseyerek şöyle hatırlıyor:
“Eve dönme zamanı geldiğinde babamız balkona çıkar ve ıslık çalardı. Bu ıslık o kadar güçlüydü ki komşu semtten bile duyardık. Antrenman yaparken bizi izlemek için sık sık gizlice gelirdi. Onu ele veren tek şey, köşenin arkasından yükselen sigara dumanı olurdu.”
Sessizce verilen emek ve dökülen ter karşılığını buldu. Adi, 2020’nin sonlarında babası ve kardeşinin yüzlerinde kocaman bir gülümsemeyle “Benjamin, Roma’ya gidiyor” haberini verdiği geceyi bugün bile gözyaşlarıyla hatırlıyor. Kendi ifadesiyle, o an kalbi göğsüne sığmayacak kadar büyümüştü.
“Bosna’nın çağırdığı gün…”
İsveç bir noktada hatasını düzeltmeye çalışsa da her iki oyuncu için de artık çok geçti. İsveç’in eski teknik direktörü Janne Andersson, Tahirović’i aramıştı ancak ona somut bir gelecek planı sunmamıştı. Bosna Hersek ise açık ve somut bir ilgi göstermişti.
Smajlović ve Tahirović aileleri için hiçbir zaman tereddüt söz konusu olmadı. Smajo Smajlović bunu tek cümleyle açıklıyor:
“Küçüklüğünden beri biliyorduk: Bosna’nın çağırdığı gün Zinedin, Bosna için oynayacak.”
Her iki futbolcu için de Edin Dzeko ek bir motivasyon kaynağıydı. Kardeşinin Roma’da idolüyle aynı soyunma odasını paylaşmasından duyduğu gururu gizlemeyen Adi Tahirović, bunu şöyle anlatıyor:
“Edin bizim için yalnızca bir kahraman değil. O bir kurum, bir sokak, bir şehir; o, bütün Bosna Hersek.”
SoFi Stadı’nda gurur gözyaşları ve tamamlanan döngü
Bu yaz, film gibi hikâye “Hollywood’u andıran” bir devam sahnesine kavuştu. Benjamin Tahirović, Dünya Kupası’nda Bosna Hersek’in tüm maçlarında forma giydi. Los Angeles’taki dev SoFi Stadı’nda Bosna Hersek millî marşı çalarken kamera Benjamin’e odaklandı. Tribünlerdeki ağabeyi Adi, gözyaşlarını gizlemek için güneş gözlüğünü takmak zorunda kaldı.
“Üzerinde eski Legea eşofmanıyla babamızı ve Bosna atkılarıyla ikimizi düşündüm. Bosnalı çocuklar başkalarının önünde ağlamaz ama ben o gün gururdan ağladım” diyor Adi.
Mayıs 2010’da İsveç ile Bosna Hersek, Råsunda Stadı’nda bir hazırlık maçı oynadı. İsveç karşılaşmayı 4-2 kazandı. O gün iki çocuk da Bosna Hersek taraftarı olarak tribündeydi. Zinedin Smajlović o sırada altı yaşındaydı ve teselli edilemiyordu. “Ejderhalar”ın yenilgisi yüzünden küfrediyor, ağlıyor ve bir türlü sakinleşemiyordu.
Yarın, 2 Ekim 2026’da Zenica’daki Bilino Polje Stadı’nda artık tribünlerde olmayacaklar. Bu akşam Zinedin ve Benjamin, anne babalarının vatanının formasını giyerek doğdukları ülkeye karşı sahaya çıkacak.
Bir futbol maçı bazen yalnızca spordur. Bazen de gurur, mücadele ve aidiyetle örülmüş bütün bir aile tarihidir.