Sırbistan’daki protestolardan doğan Öğrenci Listesi, erken parlamento seçimlerine 250 adayla katılarak Aleksandar Vuçiç’in Sırp İlerleme Partisi’ne (SNS) karşı yarışacak.
İngiliz The Guardian gazetesi, seçim sonuçlarının başa baş çıkması halinde Sırbistan’daki Macar, Boşnak ve Arnavutları temsil eden partilerin yeni hükümeti kimin kuracağını belirleyebileceğini yazdı.
The Guardian, seçimleri Vuçiç’in iktidara gelmesinden bu yana karşı karşıya kaldığı en ciddi siyasi sınav olarak değerlendirirken, gazeteye konuşan isimler hiçbir tarafın yenilgiyi meşru kabul etmeyebileceği oldukça çekişmeli bir yarış ihtimalini dışlamıyor.
Vuçiç, ikinci ve son cumhurbaşkanlığı görevinin sona ermesine beş ay kala, eylül ayının sonunda görevinden istifa ederek erken seçim kararı aldı. Vuçiç’in hedefinin, SNS’nin başında bu kez başbakan olarak iktidarını sürdürmek olduğu belirtiliyor.
Öğrenciler ise Vuçiç’in müttefiki Viktor Orban’ın nisan ayında seçimleri kaybettiği Macaristan’daki senaryonun Sırbistan’da da tekrarlanmasını umut ediyor.
PROTESTOLAR NOVİ SAD’DAKİ FACİANIN ARDINDAN BAŞLADI
Sırbistan’daki protestolar, 1 Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonundaki beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başladı.
Facianın nedenine ilişkin henüz resmi ve nihai bir rapor yayımlanmazken, olay nedeniyle herhangi bir yetkilinin sorumluluk üstlenmediği belirtiliyor.
Öğrenciler siyasi partilerden ve klasik liderlik modelinden uzak dururken, adaylarını ve seçim programlarını genel kurullarda belirledi.
Adayların büyük bölümü üniversiteler tarafından önerilirken, listede 160’tan fazla doktora derecesine sahip isim bulunuyor.
Öğrenci Listesi’nin programında Sırbistan’ın Avrupa Birliği üyeliği konusunun referanduma bırakılması öngörülürken, Kosova ise Sırbistan’ın ayrılmaz bir parçası olarak kabul ediliyor.
ANKETLER FARKLI SONUÇLAR VERİYOR
Seçimler öncesinde yayımlanan kamuoyu araştırmaları arasında önemli farklılıklar bulunuyor.
Araştırma, Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik Merkezi (CRTA) ile Stanford Üniversitesi tarafından temmuz ayında yayımlanan bir ankette Öğrenci Listesi’nin desteği yüzde 45, SNS’nin desteği ise yüzde 36 olarak ölçüldü. Ancak söz konusu araştırma Vuçiç’in istifasından önce gerçekleştirildi.
Daha yeni yerel anketler ise SNS’yi önde gösteriyor. Muhalefet, bu araştırmaları gerçekleştiren bazı şirketlerin iktidara yakın olduğunu savunuyor.
CRTA’nın eylül ayındaki analizine göre, Sırbistan’daki televizyonlarda yayın süresinin yüzde 69’u iktidar çoğunluğuna ayrıldı. Muhalefete ayrılan sürenin ise yüzde 42’sinin olumsuz içerikten oluştuğu belirtildi.
DİASPORA OYLARIYLA İLGİLİ SUÇLAMA
Öğrenci Listesi, Sırbistan Dışişleri Bakanlığını diasporadaki oy verme sürecini iktidar lehine düzenlemekle suçladı.
Öğrenciler, Vuçiç’in güçlü olduğu Bosna Hersek’teki Sırp Cumhuriyeti gibi bölgelerde sandıkların açık tutulduğunu, Kuzey Amerika’nın bazı bölgelerinde ise oy kullanma noktalarının kapatıldığını ileri sürdü.
The Guardian’ın aktardığına göre, Sırbistan Dışişleri Bakanlığı ve SNS yetkilileri bu iddialara ilişkin sorulara yanıt vermedi.
Demokrat Parti’nin eski üyesi ve SNS hükümetinde bakanlık yapan Gordana Čomić ise öğrencilerin kırsal bölgelerdeki seçim kampanyasının etkisini abarttığını savunarak Öğrenci Listesi’nin 250 sandalyeli parlamentoda yaklaşık 80 milletvekilliği kazanacağını tahmin etti.
Čomić, “Sahada değiller. Bu propaganda. Seçmenlerinin kim olduğu hakkında hiçbir fikirleri yok” dedi.
Seçim danışmanı Radivoje Grujić ise siyasi değişimin tek yolunun daha önce sandığa gitmeyen seçmenlerin harekete geçirilmesi olduğunu ifade etti.
Geçmiş seçimlerde gündeme gelen oy satın alma, seçmenleri korkutma ve sandıklara usulsüz oy pusulası atılması iddiaları nedeniyle öğrenciler, seçimlerde rekor sayıda gözlemci görevlendirmeyi planlıyor.