ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 23 Eylül’de New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndan ayrılmadan önce gazetecilerin sorularını yanıtlarken, Sırbistan’ın “potansiyel olarak sorunlu ve patlamaya hazır meselelerin” içinde olduğunu söyledi.
Rubio, hangi konuları kastettiğine ilişkin ayrıntı vermeden, “Sırbistan’ın potansiyel olarak sorunlu ve patlamaya hazır, uluslararası toplumun dikkatini çeken bazı meselelerin içinde olduğu açık” dedi.
Rubio, ABD-Sırbistan ilişkilerine ilişkin olarak Washington’un Belgrad ile daha da derinleştirmek istediği stratejik bir ortaklığa sahip olduğunu belirtti.
“Bunu yapmayı hedefliyoruz. Aynı zamanda ortaya çıkabilecek ve onların da son derece önem verdiğini bildiğim olası sorunları ele alacağız” diyen Rubio, ABD Dışişleri Bakanlığı ve diğer devlet kurumlarından yetkililerin Sırbistan’ı ziyaret ettiğini de söyledi.
Rubio, “Umarım ben de Sırbistan’ı ziyaret etme fırsatı bulurum” dedi.
Temmuz ayında ABD ile Sırbistan, Washington’da yürütülen stratejik diyalog süreci kapsamında enerji altyapısı ve bölgesel enerji güvenliğine ilişkin bir Mutabakat Zaptı imzaladı.
ABD ve Sırp yetkililer arasındaki söz konusu toplantının açılışını da Rubio yapmıştı.
Ağustos ayında ABD Kongresi Temsilciler Meclisi’nin Cumhuriyetçi ve Demokrat üyeleri, ülkedeki demokrasi ve hukukun üstünlüğü alanında yaşandığını belirttikleri “ciddi gerileme” ile Rusya, Çin ve İran’la iş birliği nedeniyle ABD’nin Sırbistan’a yönelik adımlar atmasını talep eden bir yasa tasarısı sundu.
Tasarıya göre Sırbistan, demokrasi alanında ciddi bir gerileme kaydetti. Bu durumun 2024 İnsan Hakları Raporu ile Avrupa Parlamentosu’nun 2025 Sırbistan Raporu’na da yansıdığı ve söz konusu raporlarda hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı, medya özgürlüğü ve yolsuzluk alanlarında önemli sorunlara dikkat çekildiği belirtildi.
Avrupa Birliği üyeliğine aday olmasına rağmen Sırbistan, yaklaşık beş yıldır yeni bir müzakere faslı açmadı. Bunun nedenleri arasında hukukun üstünlüğü alanındaki yetersiz ilerlemenin yanı sıra ülkenin dış politikasının AB dış politikasıyla uyumlu olmaması da yer alıyor.
Son müzakere faslının açılmasından iki ay sonra Rusya, Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalini başlattı. Sırbistan ise dış politikasını Avrupa Birliği ile uyumlu hale getirmedi ve Rusya’ya yaptırım uygulamadı.
Bu durum, o dönemde üyelik müzakerelerinin durmasının başlıca nedeni olurken, geçen süre içinde hukukun üstünlüğü alanındaki durumun da kötüleştiği belirtildi.
Son olarak ABD Kongre Üyesi Joe Wilson, AGİT Parlamenter Asamblesi’nin yıllık toplantısının Sırbistan yerine Güney Carolina’da düzenlenmesini önerdi. Wilson, bu önerisinin temel gerekçesinin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Sırbistan üzerindeki “aşırı etkisi” olduğunu açıkladı.
Resmî Belgrad, İran’ın nükleer faaliyetleri ve insan hakları ihlalleri nedeniyle uluslararası yaptırımlarla karşı karşıya olmasına rağmen son yıllarda Tahran ile dostane ilişkilerini de sürdürdü.
Sırbistan Enformasyon ve Telekomünikasyon Bakanı Boris Bratina, temmuz ayında İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in cenaze törenine katılan az sayıdaki Avrupalı temsilciden biri oldu./BALKAN POSTASI