Hırvatistan’ın en uzun süren ceza davalarından biri bugün yeniden başlıyor. Zagreb’deki Cibona Spor Salonu yakınlarında bulunan “Star’s Caffe” adlı işletmenin önünde Ekim 1999’da meydana gelen silahlı saldırıyla ilgili olarak Krešimir Gilja’nın yeniden yargılanmasına 1 Eylül’de Zagreb Bölge Mahkemesinde başlanması planlandı.
Silahlı çatışmada Mirko Rimac öldürülürken, Iva Jurić ile dönemin Anayasa Mahkemesi yargıcı Vice Vukojević’in oğlu Berigoj Vukojević yaralandı.
Index.hr portalının haberine göre zaman, bu maraton davanın en kritik unsuruna dönüştü. Dosyadaki bilgilere göre ceza soruşturması bakımından mutlak zamanaşımı süresi 9 Ekim’de dolacak. Bu da bugünkü duruşmadan zamanaşımının kesinleşeceği tarihe kadar yargının önünde yalnızca 38 gün bulunduğu anlamına geliyor.
Dosya, bu yılın başında hâkim Dijana Rizvić’e devredildi. Rizvić, davayı üstlenen beşinci hâkim oldu. İlk duruşmaya ise yalnızca üç tanık çağrıldı.
Değiştirilen Ceza Kanunu’na göre, on yıldan fazla hapis cezası verilebilen suçlarda zamanaşımı süresi 25 yıl olarak uygulanıyor. Ancak bu süre dolmadan önce ilk derece mahkemesi tarafından bir karar verilmişse zamanaşımı süresi iki yıl daha uzuyor. Bu davada daha önce bir ilk derece mahkemesi kararı verilmişti.
Gilja, silahlı saldırıdan yaklaşık on yıl sonra, 2009 yılında yedi yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Mahkeme heyeti, ateş eden kişinin Gilja olduğuna karar vermiş; Yüksek Mahkeme de bu kararı onamıştı. Ancak Anayasa Mahkemesi, Gilja’nın savunma hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle kararı daha sonra bozmuştu.
Silahlı müşteriler ve suçu başkasının üzerine atma iddiası
Öldürülen Mirko Rimac, Hırvatistan ile dönemin Yugoslavya Federal Cumhuriyeti arasındaki futbol karşılaşmasını izlemek için Zagreb’e gelen Kanada vatandaşı bir Hırvat’tı. Olay gecesi kafenin içinde başlayan tartışma daha sonra dışarıya taşmıştı. Olayın koşulları ise en başından itibaren oldukça karmaşıktı.
O gece kafede bulunan emekli Hırvat Savunma Konseyi (HVO) generali Ivan Andabak, önceki duruşmalardan birinde içeride bulunanların “en az yüzde 80’inin” silahlı olduğunu tahmin ettiğini söylemişti. Andabak, kafede çoğunlukla gizli servis, ordu ve polis mensuplarının bulunduğunu belirtmişti.
Davanın en tartışmalı noktalarından biri Domagoj Novak’ın rolü oldu. Gilja firari durumdayken Novak, ateş eden kişinin kendisi olduğunu itiraf etmiş ve kullandığını söylediği tabancayı teslim etmişti. Balistik inceleme sonucunda Rimac’ın gerçekten de bu silahtan çıkan kurşunla öldürüldüğü belirlenmişti.
Gilja, 2001 yılında Hırvatistan adli makamlarına teslim olmuş ve en başından beri suçsuz olduğunu savunmuştu. Novak’ın itirafı bugün de savunmanın en önemli dayanağı olmasına rağmen mahkeme, 2009 yılında bu itirafı kabul etmemişti. Karara gerekçe olarak tanıkların Novak’ı olay yerinde görmemesi gösterilmişti.
Igor Mikola’nın ifadesi ise davayı daha da gizemli hâle getirdi. Mikola, mahkemede verdiği ifadede Lulzim Krasniqi’nin —2006 yılında Zagreb’de öldürüldü— silahlı saldırının ertesi günü kendisine, “Ateş eden kişi onun yanında bulunan gençti” dediğini aktardı. Krasniqi’nin ayrıca cinayet suçunu “Krešo’nun, yani Gilja’nın üzerine atmak istediklerini” söylediğini belirtti.
Suçun üzerinden yaklaşık 27 yıl geçmesi, dava üzerinde ciddi sonuçlar doğurdu. Saldırıda yaralanan Berigoj Vukojević, olaydan yaklaşık 20 yıl sonra yeniden ifade verdiğinde artık ayrıntıları ve kaçıncı silah sesinden sonra vurulduğunu hatırlamadığını söyledi. Ateş eden kişiyi de görmediğini belirtti.
Savunma daha önce tanıkların hafızalarının zayıflaması sorununa dikkat çekmiş; olayın üç boyutlu rekonstrüksiyonunun yapılmasını ve ilave tanıkların dinlenmesini talep etmişti. Savcılık ise davanın daha fazla uzamasını önleme gerekçesiyle bu taleplere karşı çıkmıştı.
Davadaki son çarpıcı gelişme ise yeni bilirkişi incelemesinin Krešimir Gilja’nın duruşmaya katılabilecek durumda olmadığını ortaya koyması oldu. Gilja hâlihazırda Hırvatistan adli makamlarının erişiminde de bulunmuyor.
Bu nedenle zamanaşımına karşı yürütülen yarış, eğer artık mümkünse, sanığın yokluğunda yapılacak bir yargılamayla sürdürülecek./BALKAN POSTASI