Sırp Cumhuriyeti Ordusunun eski başkomutanı ve hüküm giymiş savaş suçlusu Ratko Mladić, Sırp medyasının haberine göre bugün 85 yaşında Lahey’deki cezaevinde hayatını kaybetti.
Mladić uzun yıllardır sağlık sorunları yaşıyordu. Son haftalarda ailesi ile Sırbistan ve Bosna Hersek’in Sırp Cumhuriyeti entitesi yetkilileri, son günlerini geçirmesi için Belgrad’a nakledilmesini talep ediyordu.
Kalinovik doğumlu Ratko Mladić hakkındaki hüküm, Haziran 2021’de Lahey’de kesinleşti. Mladić; Srebrenitsa soykırımı, sivillere yönelik zulüm, imha ve cinayetler, sürgün ve insanlık dışı eylemler, Saraybosna halkının terörize edilmesi, kente yönelik hukuka aykırı saldırılar ve Birleşmiş Milletler askerlerinin rehin alınması suçlarından mahkûm edildi. Mahkeme, Mladić’i iddianamedeki 11 suçlamanın 10’undan suçlu buldu.
İşlediği suçlar nedeniyle dünya kamuoyunda “Bosna Kasabı” olarak tanınan Mladić, 1995 yılında Srebrenitsa’da 8 binden fazla erkek ve erkek çocuğunun öldürülmesinden doğrudan sorumlu tutuldu.
Mladić’in emrettiği ağır suçlar ve operasyonlar hakkında, onun komutası altında görev yapan ve savaş suçlarından hüküm giyen kişiler de ifade verdi.
Son savaş sırasında işlenen vahşete ilişkin çok sayıda maddi delil ve tanıklığa rağmen Mladić, ne yazık ki Sırbistan’da ve Bosna Hersek’in Sırp Cumhuriyeti entitesinde bazı kesimler tarafından hâlâ kahraman olarak görülüyordu.
Mladić, savaşın ardından 15 yıl boyunca saklanarak cezai sorumluluktan kaçtı. 26 Mayıs 2011’de Sırbistan’ın Zrenjanin kenti yakınlarındaki Lazarevo köyünde yakalandı.
Mladić, Sırbistan Güvenlik ve Enformasyon Ajansı ile Savaş Suçlarını Araştırma Servisi mensupları tarafından gözaltına alındı. Ancak birçok kişi, Sırp kurumlarındaki bazı isimler tarafından korunduğu için yıllarca serbestçe yaşayabildiğine inanıyor.
Savaşın sona ermesinden yakalanmasına kadar Mladić hakkında ortaya çıkan bilgiler, Sırp yetkililerin onu bulamadıkları ve tutuklayamadıkları yönündeki açıklamalarına ilişkin kuşkuları artırdı. Zamanla, kurumlardaki bazı kişiler tarafından korunduğu ve bu nedenle serbestçe yaşadığı izlenimi güçlendi.
Bu şüpheler, dönemin Sırbistan-Karadağ Ordusunda görev yapan iki muhafızın 5 Ekim 2004’te Belgrad’ın Topčider semtindeki kışlada öldürülmesinin ardından daha da arttı.
Bazı kişiler, Dragan Jakovljević ve Dražen Milovanović adlı muhafızların Mladić’i kışlada gördükleri için öldürüldüğünü ve olayın bu nedenle hâlâ aydınlatılmadığını düşünüyor. Onlara göre bu olay, Mladić’in Sırp kurumlarındaki bazı kişiler tarafından korunduğunun göstergelerinden biriydi.
Bu cinayetler, Slobodan Milošević rejiminin devrilmesi ve kendisini demokratik olarak tanıtan bir yönetimin işbaşına gelmesinin Mladić’in kısa sürede yakalanmasını sağlayacağı yönündeki beklentileri büyük ölçüde zayıflattı.
Mladić’in yakalanması, Sırbistan’ın Avrupa Birliği üyeliği için temel koşullardan biri olmasına rağmen yıllarca gerçekleşmedi.
Faydalı bilgi sağlayanlara önerilen para ödülleri de tutuklanmayı hızlandıramadı. Sırbistan hükümeti, yakalanmasından birkaç ay önce, Ekim 2010’da Mladić’in ele geçirilmesini sağlayacak bilgiler için 10 milyon avro ödül koydu.
Federal Televizyonda yayımlanan “60 Dakika” adlı siyasi programın 2009’da ekrana getirdiği görüntüler, birçok kişide Mladić’in Sırp makamlarının koruması altında olduğu kanaatini güçlendirdi.
Görüntülerde Mladić’in kalabalık grupların arasında rahatça eğlendiği, dans ettiği, şarkı söylediği ve fotoğraf çektirdiği görülüyordu. Başka bir ifadeyle, aranan bir firari olmasına rağmen özgür bir insan gibi yaşıyordu./BALKAN POSTASI