Balkan ülkelerinde 2026/2027 eğitim-öğretim yılının başlamasıyla milyonlarca öğrenci yeniden ders başı yaparken, açıklanan ilk veriler bölgenin karşı karşıya olduğu demografik sorunu bir kez daha ortaya koydu. Sırbistan, Kuzey Makedonya ve Slovenya’da birinci sınıfa başlayan çocukların sayısı azalırken, Kosova’daki uzun vadeli veriler de okul çağındaki nüfusun küçüldüğüne işaret ediyor.
Balkanlar’da yeni eğitim-öğretim yılı başladı. Okulların kapıları yeniden açılırken binlerce çocuk hayatlarında ilk kez okul sıralarına oturdu.
Ancak yeni eğitim yılının rakamları, kutlamaların gölgesinde bölgenin giderek büyüyen bir sorununu da ortaya çıkardı: Balkanlar’da sınıflar küçülüyor.
Doğum oranlarının gerilemesi, genç nüfusun Avrupa ülkelerine göçü ve nüfus kaybı, birçok Balkan ülkesinde artık doğrudan eğitim sistemine yansıyor.
SIRBİSTAN’DA BİR YILDA YAKLAŞIK 2 BİN 500 ÖĞRENCİLİK DÜŞÜŞ
Sırbistan’da 2026/2027 eğitim-öğretim yılında yaklaşık 770 bin öğrenci ders başı yaptı. Bunların yaklaşık 530 binini ilkokul, 240 binini ise lise öğrencileri oluşturuyor.
Yeni eğitim yılında birinci sınıfa başlayan çocukların sayısının yaklaşık 62 bin 500 ile 65 bin arasında olduğu belirtiliyor.
Ancak asıl dikkat çeken nokta geçen yılla yapılan karşılaştırma.
Ülkede birinci sınıfa başlayan çocukların sayısının bir önceki eğitim yılına kıyasla yaklaşık 2 bin 500 azaldığı belirtiliyor.
Bu gerileme, Sırbistan’ın uzun süredir karşı karşıya bulunduğu nüfus azalmasının eğitim sistemindeki en görünür sonuçlarından biri olarak değerlendiriliyor.
KUZEY MAKEDONYA’DA 433 ŞUBE AZALTILIYOR
Öğrenci sayısındaki düşüşün en sert hissedildiği ülkelerden biri ise Kuzey Makedonya.
2026/2027 eğitim-öğretim yılında ülkede yaklaşık 238 bin öğrenci ders başı yaptı. Bunların yaklaşık 174 binini ilkokul, 64 binini ise lise öğrencileri oluşturuyor.
Şu ana kadar yaklaşık 14 bin 952 çocuk birinci sınıfa kayıt yaptırdı.
Kayıt işlemlerinin tamamlanmasıyla bu sayının bir miktar artması beklenmesine rağmen, Kuzey Makedonya Eğitim Bakanlığı birinci sınıf öğrenci sayısının geçen yıla kıyasla yaklaşık 3 bin daha düşük olacağını öngörüyor.
Öğrenci sayısındaki gerileme artık yalnızca istatistiklerde değil, okulların yapısında da hissediliyor.
Yeni eğitim yılında öğrenci yetersizliği nedeniyle 433 şubenin azaltılması, öğrencisi bulunmayan 26 bölge okulunun ise geçici olarak kapatılması gündeme geldi.
Özellikle kırsal bölgelerde ve küçük yerleşim yerlerinde sınıflardaki öğrenci sayısının giderek azalması eğitim sisteminin yeniden yapılandırılmasını zorunlu hale getiriyor.
TÜRKÇE EĞİTİM VEREN OKULLAR DA ETKİLENİYOR
Kuzey Makedonya’daki demografik gerileme ülkedeki Türk toplumunun eğitim kurumlarına da yansıyor.
Üsküp’te Türkçe eğitim veren köklü okullardan Tefeyyüz İlkokulunda geçmiş yıllarda birinci sınıfa yaklaşık 120 öğrenci kayıt yaptırırken bu sayı önce 90 seviyelerine, yeni eğitim yılında ise yaklaşık 80 öğrenciye kadar geriledi.
Bazı bölgelerde Türkçe eğitim veren sınıflara birinci sınıf düzeyinde yalnızca birkaç öğrencinin kayıt yaptırdığı bildiriliyor.
Bu durum, özellikle küçük yerleşimlerde ana dilde eğitimin sürdürülebilirliği konusunda yeni tartışmaları beraberinde getiriyor.
KOSOVA’DA DA ÖĞRENCİ NÜFUSU KÜÇÜLÜYOR
Kosova’da 2026/2027 eğitim-öğretim yılı 1 Eylül’de başladı.
Bu yıl ülke genelinde birinci sınıfa başlayan öğrencilerin kesin toplamı henüz resmi olarak açıklanmış değil. Bu nedenle Kosova’nın 2026/27 birinci sınıf rakamını diğer ülkelerle doğrudan karşılaştırmak için kesin verilerin yayımlanmasını beklemek gerekiyor.
Ancak önceki yıllara ait veriler Kosova’da da öğrenci nüfusunun küçüldüğünü açık biçimde gösteriyor.
2025/2026 eğitim-öğretim yılında Kosova’da okul öncesinden lise sonuna kadar yaklaşık 302 bin 575 öğrenci eğitim sisteminde yer aldı.
Birinci sınıftaki öğrenci sayısı ise yaklaşık 22 bin seviyesindeydi.
Uzun vadeli istatistikler, özellikle zorunlu eğitim çağındaki öğrenci nüfusunun gerilediğini gösteriyor.
Kosova’daki bu değişimde düşük doğum oranlarının yanı sıra ailelerin Batı Avrupa ülkelerine göçünün de önemli rol oynadığı değerlendiriliyor.
SLOVENYA’DA BİR YILDA 839 BİRİNCİ SINIF ÖĞRENCİSİ AZALDI
Benzer bir tablo Slovenya’da da görülüyor.
2026/2027 eğitim-öğretim yılında ülkede 19 bin 58 çocuk birinci sınıfa başladı.
Bir önceki eğitim yılında bu sayı 19 bin 897 idi.
Böylece yalnızca bir yılda birinci sınıfa başlayan çocukların sayısı 839 kişi, yani yaklaşık yüzde 4,2 azaldı.
Slovenya genelinde yeni eğitim yılında yaklaşık 186 bin 687 ilkokul öğrencisi ders başı yaptı.
KARADAĞ’DA YAKLAŞIK 7 BİN 500 ÇOCUK İLK KEZ OKULLA TANIŞTI
Karadağ’da ise yaklaşık 7 bin 500 çocuk yeni eğitim yılında ilk kez okul sıralarına oturdu.
Ülkede yaklaşık 69 bin ilkokul ve 26 bin lise öğrencisi bulunuyor.
Karadağ’daki değişim bazı komşu ülkelere kıyasla daha sınırlı görünse de uzun vadeli demografik eğilim eğitim sisteminin geleceği açısından burada da yakından takip ediliyor.
BOSNA-HERSEK’TE PARÇALI EĞİTİM SİSTEMİ NEDENİYLE TEK RAKAM YOK
Bosna-Hersek’te eğitim sisteminin entiteler ve kantonlar arasında bölünmüş olması nedeniyle 2026/2027 eğitim-öğretim yılında birinci sınıfa başlayan çocukların ülke genelindeki toplamına ilişkin henüz tek bir rakam bulunmuyor.
Açıklanan bölgesel verilere göre Zenica-Doboj Kantonu’nda yaklaşık 3 bin 191, Bosna-Podrinje Kantonu’nda ise yaklaşık 205 çocuk birinci sınıfa başladı.
Saraybosna Kantonu’nda ilk ve ortaöğretimde toplam 54 binden fazla öğrenci yeni eğitim yılına başladı.
Bosna-Hersek de uzun yıllardır nüfus kaybı ve genç nüfusun ülke dışına göçünün en yoğun hissedildiği Balkan ülkeleri arasında bulunuyor.
BALKANLAR’IN DEMOGRAFİK KRİZİ OKUL SIRALARINA YANSIYOR
Yeni eğitim yılından gelen veriler farklı ülkelerde farklı oranlar gösterse de bölgesel eğilim giderek daha belirgin hale geliyor.
Sırbistan’da birinci sınıfa başlayanların sayısında yaklaşık 2 bin 500 kişilik düşüş yaşanırken, Kuzey Makedonya’da azalmanın yaklaşık 3 bin öğrenciye ulaşması bekleniyor.
Slovenya’da ise bir yılda 839 daha az çocuk birinci sınıfa başladı.
Kosova’nın yeni eğitim yılına ilişkin kesin birinci sınıf verileri henüz açıklanmamış olsa da önceki yıllara ait istatistikler öğrenci nüfusunun burada da küçüldüğünü gösteriyor.
Bu tablo yalnızca eğitim politikalarını ilgilendiren bir mesele değil.
Çünkü bugün birinci sınıflardaki öğrenci sayısının azalması, önümüzdeki yıllarda daha az lise öğrencisi, ardından daha az üniversite öğrencisi ve uzun vadede daha küçük bir çalışma çağındaki nüfus anlamına geliyor.
Özellikle küçük köylerde ve kırsal bölgelerde öğrenci sayısının kritik seviyelerin altına inmesi sınıfların birleştirilmesine, şubelerin kapatılmasına ve bazı okulların tamamen işlevsiz hale gelmesine neden olabiliyor.
Balkan ülkelerinin önemli bir bölümünde uzun süredir tartışılan düşük doğum oranı, nüfusun yaşlanması ve gençlerin Batı Avrupa’ya göçü, artık okul sıralarında somut biçimde görülüyor.
2026/2027 eğitim-öğretim yılının ilk rakamlarının verdiği mesaj ise oldukça açık:
Balkanlar’da yalnızca nüfus azalmıyor, yeni nesillerin oluşturduğu sınıflar da giderek küçülüyor./BALKAN POSTASI