Avrupa Birliği Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, Batı Balkanlar’daki altı ülkeyi yazılı olarak uyardı. Avrupa Komisyonu kaynaklarına göre ülkeler, reformların uygulanmaması nedeniyle bu yılın ortasına kadar toplu olarak 700 milyon euronun üzerinde kayıp riskiyle karşı karşıya.
Gayriresmî bilgilere göre Komiser Kos, bu mektubu 17 Nisan’da bölgedeki tüm başkentlere gönderdi. Mektupta ülkelerden, Büyüme Planı kapsamında öngörülen reformları hızlandırmaları ve mali paketten tam anlamıyla yararlanmaları istendi.
Büyüme Planı kapsamındaki fonlar zamanla sınırlı. Her reform adımı için belirli bir son tarih ve ayrılmış bir bütçe bulunuyor. Komisyon ayrıca uygulamanın belirli bir süre ertelenmesine imkân tanıyan bir “geçiş süresi” de öngörüyor. 2025 ortasına kadar tamamlanması gereken adımlar için son tarih 30 Haziran olarak belirlenirken, 2024 sonu için öngörülen adımların süresi 2026 yılı içinde dolacak.
Bir AB yetkilisi, “Şartlar yerine getirilmezse ortaklar toplu olarak 700 milyon euronun üzerinde kayıp riskiyle karşı karşıya kalacak” dedi.
Bölgedeki beş ülke Büyüme Planı kapsamında ilk ödemeleri alırken, Bosnia and Herzegovina reform gündemini geciktirdiği için bu sürecin gerisinde kaldı.
Haziran ayı sonu, ülkelerin daha önce üzerinde anlaştıkları reformları yerine getirmemeleri halinde kalıcı fon kaybı riskinin başladığı kritik eşik olarak görülüyor.
Brüksel kaynaklarına göre, reformların hayata geçirilmemesi durumunda ülkeler bazında olası kayıplar şöyle:
- Kosovo: 68,8 milyon euro
- Albania: 67,7 milyon euro
- Bosnia and Herzegovina: 373,9 milyon euro
- Montenegro: 15,1 milyon euro
- North Macedonia: 49,2 milyon euro
- Serbia: 108,7 ile 135,9 milyon euro arasında
Toplamda kaybın 710,6 milyon euroya ulaşabileceği ve bunun toplam finansmanın yaklaşık yüzde 11,84’üne denk geldiği ifade ediliyor.
2024–2027 dönemi için Batı Balkanlar’a yönelik AB mali paketi 6 milyar euro değerinde. Bu kapsamda Kosova’nın yaklaşık 882 milyon euro alması öngörülüyor; bunun 253 milyon eurosu hibe, 629 milyon eurosu ise kredi şeklinde olacak. Bu da kişi başına en yüksek finansman anlamına geliyor.
Kosova, 16 Nisan’da gerekli belgeleri sunup anlaşmaları onayladıktan sonra 61,8 milyon euroluk ön finansmanı aldı.
Planın temel hedeflerinden biri ise önümüzdeki on yıl içinde bu ülkelerin ekonomilerini iki katına çıkarmak./BALKAN POSTASI