Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski yarın Belgrad’a geliyor. Ziyaretin uzun süredir planlandığı ve birkaç kez ertelendiği belirtiliyor. Frankfurter Allgemeine Zeitung’a (FAZ) göre Kiev’de, Sırbistan’daki Rusya yanlısı tutumlar nedeniyle Zelenski’nin bu ülkeye yapacağı ziyarete kategorik olarak karşı çıkan bir grup bulunuyor.
Gazete, resmi görüşmelerde ağırlıklı olarak ekonomik konular ele alınacak olsa da ziyaretin esasen siyasi bir mesaj niteliği taşıdığını değerlendiriyor.
Resmi bir doğrulama bulunmamakla birlikte, görüşmelerin savunma sektörünü ve hatta ortak insansız hava aracı üretimini de kapsayabileceği belirtiliyor. Söz konusu üretimin Sırbistan’da Birleşik Arap Emirlikleri tarafından finanse edilebileceği öne sürülüyor.
Gazeteci Michael Martens, Avrupa’da Rusya ve Vladimir Putin’e yönelik sempati düzeyinin Sırbistan’daki kadar yüksek olduğu başka bir ülke bulunmadığını hatırlatıyor.
Martens’e göre Belgrad yönetimi, Putin’in güçlerinin Ukrayna’da kesin bir zafere yaklaşmakta olduğunu düşünmüyor. Bu nedenle Ukrayna ile temaslarını güçlendirirken Rusya ile ilişkilerini de kesmiyor.
FAZ muhabiri, kısa süre öncesine kadar ABD’nin Sırbistan Büyükelçisi olan Christopher Hill ile de görüştü. Hill, 2022’de göreve başladığında Ukrayna ile Sırbistan arasında nasıl bağlantı kurduğunu anlattı.
“ABD için Sırbistan’ın tarihin doğru tarafında durması önemliydi”
Hill, “Belgrad’daki görevimin başında Ukrayna Büyükelçisi bana, Ukrayna’nın cephede acilen ihtiyaç duyduğu askeri malzemelerin bir listesini getirdi. Büyükelçilik ekibim Sırpların bu siparişleri karşılayıp karşılayamayacağını araştırdı ve karşılayabileceklerini gördük” dedi.
Hill, “ABD daha sonra Ukrayna’nın acilen ihtiyaç duyduğunu bildiğimiz önemli miktarda Sırp mühimmatının satın alınmasını desteklemeye başladı” ifadelerini kullandı.
FAZ’a göre, silahların Polonya veya Çekya üzerinden Ukrayna’ya ulaşacağı Belgrad dahil herkes tarafından biliniyordu. Moskova’nın da bunun farkında olduğu ve Belgrad’a birçok kez uyarıda bulunduğu belirtiliyor. Gazete, bir keresinde Pekin’de Vladimir Putin’in bu konuyu doğrudan Aleksandar Vučić’e ilettiğini de aktarıyor.
Hill, ABD tarafı açısından Sırbistan’ın bu sürece katılımının “savaştan kazanç sağlama” şeklinde görülmemesinin önemli olduğunu söyledi. Bunun yerine, Sırbistan ile Ukrayna arasındaki ortak çıkarlara dayalı uzun vadeli ilişkilerin bir parçası olarak değerlendirilmesini istediklerini belirtti.
Hill ayrıca Washington açısından Sırbistan’ın “tarihin doğru tarafında durmasının” önemli olduğunu ifade etti.
“Sırbistan Rusya’ya silah satmadı, en azından kayda değer miktarda değil”
Hill, Belgrad’ın Moskova’ya yönelik yaptırımlara katılmaması nedeniyle yöneltilen eleştirileri abartılı bulduğunu söyledi.
Büyükelçi olarak, “Sırbistan yaptırım rejiminde ikincil bir rol üstlenmekten çok daha önemli adımlar atabilir” görüşünü savunduğunu belirtti.
Christopher Hill, Sırbistan’ın savaşın her iki tarafına birden silah sağlama ihtimalinden de kaçınmak istediklerini söyledi. Emekli diplomat, ABD’nin önceliğinin “Sırbistan’ın Rusya ile herhangi bir şekilde iş birliği yapıp yapmadığını yakından takip etmek” olduğunu ifade etti.
Hill’e göre sonuçta Sırbistan’dan Rusya’ya silah satışı gerçekleşmedi, “en azından kayda değer bir miktarda değil”.
Frankfurter Allgemeine Zeitung ayrıca, Zelenski’nin Ukrayna savunma sanayisini Avrupalı ortaklarla buluşturmakla görevli danışmanı Oleksandr Kamyshin’in rolüne de değiniyor.
Gazete, Kamyshin’in Sırbistan’da da “arka planda” önemli bir rol oynadığını belirtiyor.
Ukrayna ve Sırbistan topçu mühimmatı üretimini de görüşüyor
Kamyshin’in son yıllarda birkaç kez Sırbistan’a gittiği ve ekibiyle birlikte ortak insansız hava aracı üretilebilecek tesisleri ziyaret ettiği öne sürülüyor.
Bilgi sahibi kaynaklara göre görüşmelerde topçu mühimmatı üretimi de gündeme geldi.
Martens, konunun Belgrad açısından son derece hassas olması nedeniyle ABD tarafından bilgi edinmenin Sırbistan’dan bilgi almaktan daha kolay olduğunu belirtiyor.
Sırbistan, Rusya’dan gelen doğal gaz tedarikine bağımlı durumda. Bu tedarik kesilse ülkenin tamamen gazsız kalmayacağı, ancak son yıllarda çok sayıda yatırımcı çeken Sırbistan’daki yatırım hesaplarının önemli ölçüde zarar görebileceği ifade ediliyor.
“Hem Sırp hem de Ukrayna ekonomisinin bu anlaşmada çıkarı var”
Haberde Ukrayna ile Sırbistan’ın serbest ticaret anlaşması üzerinde de çalıştığı belirtiliyor. Ancak Ukrayna tarafındaki kaynaklara göre anlaşmanın imzalanması 2027’nin başına kadar uzayabilir.
Sırbistan Ticaret Odası Başkanı Marko Čadež, “Hem Sırp hem de Ukrayna ekonomisinin böyle bir anlaşmada çıkarı var” dedi.
FAZ, Čadež’in iki ülke arasındaki ekonomik yakınlaşma için hem kamuoyu önünde hem de perde arkasında önemli çalışmalar yürüttüğünü yazdı.
Čadež ayrıca savaş koşullarına rağmen rekorlar kıran Ukrayna bilişim sektörünü överken, Sırbistan’da da büyüyen bir bilişim ekosistemi bulunduğunu hatırlattı.