İsrailli Haaretz gazetesi, Aleksandar Vučić’in birkaç hafta önce duyurduğu drone üretim fabrikasının aslında İsrail ile Sırbistan’ın ortak projesi olacağını yazdı. Fabrika, Elbit Systems ile Sırbistan’ın ana devlet silah üreticisi SDPR’ın ortak mülkiyetinde olacak.
Elbit Systems ve SDPR, elde edilen resmi belgelere ve iki bağımsız kaynağa göre bu tesiste iki tür insansız hava aracı üretecek: kısa menzilli silahlı dronlar ve uzun menzilli insansız hava araçları.
Belgeler, Elbit’in bu girişimde yüzde 51 hisseye sahip olacağını gösteriyor. Yeni ortaklık, Sırbistan ile İsrail arasındaki savunma ilişkilerini daha üst seviyeye taşıyor. Son iki yılda Sırbistan’ın İsrail’e silah ihracatı 42 kat artarak 2025 yılında 114 milyon euroya (410 milyon şekel) ulaştı. İsrail’e yapılan ihracatın büyük kısmı SDPR tarafından gerçekleştiriliyor.
Haaretz ve BIRN’in geçen ağustosta bildirdiğine göre, Sırbistan Cumhurbaşkanı’nın tüm savunma ihracatını durdurduğunu açıklamasına rağmen silah ihracatı devam etti.
Haaretz’in takibine göre, 2023 yılında Hamas ve Hizbullah ile savaşın başlamasının ardından Sırbistan’dan yapılan ihracat daha da yoğunlaştı. Savaş sırasında yaşanan mühimmat sıkıntısı bağlamında, Belgrad’dan İsrail’in Nevatim hava üssüne yapılan silah sevkiyatları iki yıl içinde hava köprüsü aracılığıyla önemli ölçüde arttı.
King’s College London Savaş Çalışmaları Bölümü’nde dış politika öğretim görevlisi olan Vuk Vuksanović’e göre, Sırbistan bu ortaklıktan ekonomik ve teknolojik faydalar sağlayabilir ve dünyanın en gelişmiş silah üreticilerinden biri olan Elbit’in uzmanlığına erişim kazanabilir.
İsrail açısından ise bu girişim, “sürekli çatışma halinde olan” ülke dışında bir üretim ve tedarik zinciri güvence altına alınmasına yardımcı oluyor.
Jeopolitik açıdan Sırp yönetimi, Vučić ve partisinin 14 yıllık iktidarın ardından düşen popülaritesi karşısında İsrail’i “Beyaz Saray’a giden kısa yol” olarak görüyor.
Vuksanović, “Onların temel önceliği iktidarda kalmak ve bunun için özellikle Donald Trump’ın küresel sahnedeki adımları göz önüne alındığında Amerikalıları kızdırmamak en iyisi,” dedi.
SDPR sorulara yanıt vermezken, Elbit “yorum yok” açıklamasında bulundu.
Drone fabrikası, Belgrad’ın yaklaşık 30 kilometre batısındaki Şimanovci sanayi bölgesinde kurulacak. BIRN’in ulaştığı ve Sırp askeri sanayisinden iki kaynak tarafından doğrulanan planlara göre tesis, kısa menzilli görevler için ağır yük taşıyabilen dronlar ile 6 kilometre irtifaya kadar faaliyet gösterebilen gelişmiş uzun menzilli insansız hava araçları üretecek.
Bir kaynağa göre yeni insansız hava aracı, Sırbistan’ın yerli savunma sanayisinin ürettiği Pegasus modelinden daha gelişmiş olacak.
“Özünde mesele bu, çünkü bunu tek başımıza başaramayız. Amaç, Sırp mühendislerin projeye katılımıyla bilgi ve teknoloji kazanmak,” dedi kaynak.
Başka bir kaynak ise SDPR’a ait uçak üreticisi UTVA’dan mühendislerin de projeye dahil olacağını belirtti.
Küresel silah ticaretini izleyen araştırma kurumu SIPRI’ye göre Elbit Systems, İsrail’in önde gelen silah üreticisidir. Son iki yılda şirket, Sırbistan ile iki büyük savunma anlaşması imzaladı. 2025 başında Elbit, 335 milyon dolar değerinde topçu sistemleri ve gelişmiş insansız hava araçları sattı.
Ağustos ayında ise 1,6 milyar dolar değerinde dronlar, uzun menzilli füzeler ve elektronik harp sistemlerini kapsayan ikinci bir anlaşma imzalandı. Elbit Systems’in 2025 yılı gelirleri yaklaşık 8 milyar dolar olarak gerçekleşti./BALKAN POSTASI