Bosna-Hersek Dış Ticaret Odası (VTK BiH), Sırbistan hükümetinin bazı demir ve çelik ürünlerinin ithalatına geçici kısıtlamalar getirmesinin ardından, 16 Ocak’ta yetkili kurumlara acil tepki çağrısında bulundu.
VTK BiH, alınan önlemlerin Bosna-Hersek’in ihracatını ciddi şekilde etkileyebileceği ve Orta Avrupa Serbest Ticaret Anlaşması (CEFTA) kapsamındaki ticareti zedeleyebileceği uyarısında bulundu.
Sırbistan, bir kararname ile nervürlü inşaat demiri, rulo hâlinde sıcak haddelenmiş tel ve çubuk hâlinde nervürlü inşaat demiri için tarife kotaları getirdi. Bu uygulama 1 Ocak – 30 Haziran 2026 tarihleri arasında geçerli olacak. Bu dönemde Bosna-Hersek, söz konusu ürünlerde Sırbistan’a toplam 36.628 ton ihracat yapabilecek.
VTK BiH verilerine göre Bosna-Hersek, 2025 yılında Sırbistan’a yaklaşık 210 bin ton çelik ve demir ihraç etti. Bu miktar, ülkenin toplam ihracatının neredeyse yarısına denk geliyor. Aynı dönemde Bosna-Hersek, Sırbistan’dan yaklaşık 91 bin ton ithalat yaptı.
Sırbistan hükümetinin kararına göre, kota dolduktan sonra bu ürünlerin ithalatına uygulanacak gümrük vergisi yüzde 50 olacak.
Kotalar üç aylık (çeyreklik) azami limitler şeklinde belirlendi ve ilk çeyrekten kullanılmayan kotanın ikinci çeyreğe devredilmesi mümkün olacak.
Kota dağıtımı “ilk gelen alır” prensibiyle, yani gümrük beyannamelerinin sırasına göre yapılacak.
Aynı ürünler için AB, Türkiye, Arnavutluk, Kuzey Makedonya, Ukrayna, Belarus ve Çin’den yapılan ithalata da kota uygulaması getirildi.
Bosna-Hersek Odası, kotaların gerçek ticaret akışını yansıtmadığına dikkat çekiyor; çünkü kotalar 2020-2024 dönemi verilerine göre hesaplandı.
Kota sorununun yanı sıra, VTK BiH’e göre Bosnalı ihracatçılar 2026 başından itibaren sınır kapılarında kamyonların daha uzun süre bekletildiğini bildiriyor. Bu durum ek maliyetlere, teslimat gecikmelerine ve üretim ile tedarik zincirlerinde aksamalara yol açıyor.
Oda ayrıca, yıl sonunda çıkarılan bu kararın Bosnalı şirketler ile Sırbistan’daki ortakları arasındaki uzun vadeli sözleşmeleri de daha fazla kısıtladığını vurguladı.
Açıklamada, “CEFTA kapsamında malların gümrüksüz ve sorunsuz şekilde piyasaya sunulmasının sınırlandırılması, ihracatçılarımız ve piyasa istikrarı açısından ciddi bir sorundur” denildi.
VTK BiH, Bosna-Hersek’teki yetkili kurumlardan Sırbistan’daki kurumlarla ve CEFTA yapılarıyla derhal diyalog başlatmasını, ekonomik sonuçların hafifletilmesini ve bölgede mal akışının serbestliğinin sağlanmasını talep etti.
CEFTA (Central European Free Trade Agreement), 2007’den bu yana yürürlükte olan; Güneydoğu Avrupa ülkeleri arasında gümrük engellerini kaldırmayı ve mal ile hizmet ticaretini kolaylaştırmayı amaçlayan bölgesel bir serbest ticaret anlaşmasıdır.
Bosna-Hersek’teki en büyük çelik üreticisi, Zenica’daki “ArcelorMittal” demir-çelik tesisidir. Tesis kısa süre önce Hintli sahibi tarafından satıldı ve adı “Nova željezara” olarak değiştirildi. Bunun yanı sıra birkaç küçük metal işleme şirketi de milyonlarca değerinde ihracat gerçekleştiriyor./BALKAN POSTASI