Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, İran’la iş yapan ülkelerin, ABD ile yaptıkları ticarette yüzde 25 oranında bir gümrük tarifesiyle karşı karşıya kalacağını duyurdu.
Bu karar, İran’ın hükümet karşıtı protestoları sert yöntemlerle bastırdığı bir dönemde geldi. Bu protestolarda binlerce kişinin öldürüldüğünden şüphe ediliyor.
Peki, İran’dan bazı ürünler ithal eden Kosova için bu ne anlama geliyor?
Kosova’daki uzmanlar ve iş dünyası temsilcileri, etkilerin minimum düzeyde olacağını öngörüyor. Çünkü Kosova’nın İran’la ticari alışverişi küçük çaplı ve ülke ekonomisi içinde ihmal edilebilir bir paya sahip.
Kosova Gümrüğü verilerine göre geçen yıl İran’dan yapılan ithalatın değeri 17 milyon euroya ulaştı, ancak ihracat kaydedilmedi.
Buna rağmen bu rakam, beş yıl öncesine kıyasla neredeyse iki katına çıkmış durumda. Kosova Sanayi, Girişimcilik ve Ticaret Bakanlığı (MINT), Radio Evropa e Lirë’ye (Hür Avrupa Radyosu) yaptığı açıklamada, bu kurumda İran’a ait 23 işletmenin kayıtlı olduğunu bildirdi: Bunlardan 5’i aktif, 16’sı pasif ve 2’si kapanmış durumda.
REL, bu işletmelerin hangi faaliyetleri yürüttüğüne dair açıklama istediğini ve yanıt beklediğini belirtti.
Kosova Ticaret Odası (OEK) Başkanı Lulzim Rafuna, Trump’ın politikalarının, özellikle ekonomik yaptırımların, Kosova ekonomisini doğrudan vurmadığı kanaatinde.
Rafuna, “Kosova-İran ihracat ve ithalatı ihmal edilebilir düzeydedir. Kosova’da İran yatırımı yoktur. Enerji ya da finansal bağımlılık söz konusu değildir” dedi.
Nüfusu 91 milyondan fazla olan İran, Kosova’yı bir devlet olarak tanımıyor ve Kosova ile resmi diplomatik ilişkilere sahip değil.
İran ekonomisi, yıllar süren kamu maliyesinin kötü yönetimi, petrol satışlarından elde edilen gelirlerin düşmesi ve sert uluslararası yaptırımlar nedeniyle ağır zarar gördü.
Bu durum fiyatların artmasına ve yerel para biriminin değer kaybetmesine yol açtı; bunun sonucunda kitlesel protestolar patlak verdi. Protestolar, son on yıllarda İslam rejimi için en büyük tehdit olarak değerlendiriliyor.
Yeni tarife ne anlama geliyor?
MINT Ticaret Departmanı eski direktörü Sytrime Dervisholli, yeni yüzde 25’lik tarifenin İran ürünlerini daha pahalı hale getireceğini belirtti.
Ancak ithalat hacminin küçük olması ve bu ürünlerin hayati nitelikte olmaması nedeniyle, Kosovalı şirketlerin coğrafi olarak daha yakın olan diğer pazarlara yönelebileceğini söyledi.
Dervisholli, “Bu kararın tam etkisinin ne olacağını kesin olarak söyleyemem. Çünkü uygulama şekli ve hangi ürünlerin bu karardan muaf tutulabileceğine dair henüz detaylı bir açıklama yok. ABD’nin önümüzdeki günlerde yayımlayacağı resmi bilgileri beklemek daha iyi olur” dedi.
İran, dünyanın en büyük petrol üreticilerinden biri.
Trade Data Monitor sitesinden alınan ve İran Gümrük İdaresi istatistiklerine dayanan verilere göre, Çin İran’ın en büyük ihracat ortağı. Onu Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve diğer ülkeler izliyor.
İran’ın ilk 10 ihracat kaleminin neredeyse tamamı yakıtlarla ilgili olsa da, ülke aynı zamanda gıda ürünleri de satıyor.
Dolaylı etkiler olabilir
Kosova’daki uzmanlar, İran’daki krizin uzaması halinde, bunun Kosova ekonomisine dolaylı etkileri olabileceği uyarısında bulunuyor.
En muhtemel etkilerden biri, küresel petrol ve enerji fiyatlarının artması. Bu durum, Ukrayna savaşının uluslararası piyasalarda yarattığı etkilere benzer sonuçlar doğurabilir.
Rafuna’ya göre bu senaryo; vatandaşlar için daha pahalı yakıt, tedarik zincirini etkileyen ulaşım maliyetlerinin artması ve özellikle temel ürünlerde enflasyona ek baskı anlamına gelebilir.
Kosova ise gıdadan inşaat malzemelerine ve tekstile kadar ürünlerin büyük kısmını ithal ediyor.
Geçen yıl Kosova’nın toplam ithalatı 7 milyar euronun üzerine çıktı./BALKAN POSTASI