Bosna Hersek

Bugün, 14 Aralık 1995’te, Paris’te imzalanan Dayton Barış Anlaşması ile Bosna Hersek’teki savaş resmen sona erdirildi. Anlaşma, 21 Kasım 1995’te ABD’nin Dayton kentinde varılan mutabakatın ardından yürürlüğe girdiği. Bu belgeyle yaklaşık dört yıl süren savaş resmen bitirildi ve Bosna Hersek, üç kurucu halk ve diğerlerinden oluşan bir devlet olarak yapılandırıldı. Barış görüşmelerinin başlıca aktörleri ve Dayton Anlaşması’nın imzacıları; Bosna Hersek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Alija İzetbegović, Hırvatistan Cumhurbaşkanı Franjo Tuđman ve Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Milošević oldu. Anlaşma, 14 Aralık 1995’te Paris’teki Élysée Sarayı’nda imzalandı. Bu üç ülke, Sosyalist Federal Yugoslavya’nın dağılmasıyla ortaya çıktı. Dayton Anlaşması 11 ekten oluşuyor. Bunlar arasında yer alan Ek 4, Bosna Hersek Anayasası’nı oluşturuyor. Bu ekle Bosna Hersek’in egemenliği, toprak bütünlüğü ve bağımsızlığı teyit edildi. Ülkenin, Bosna Hersek […]

Ukrayna Başsavcılığı, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşında faaliyet gösteren özel askeri şirketler bünyesinde savaştıkları iddia edilen 12 Bosna Hersek vatandaşının tespit edildiğini açıkladı. Radio Free Europe/Radio Liberty’ye (RFE/RL) yapılan açıklamada, soruşturmanın sürdüğü, ancak dosyaların gizliliği nedeniyle ayrıntıların paylaşılmadığı belirtildi. Ukrayna, Şubat 2024’te Bosna Hersek’ten adli yardım talep ederken, Ekim 2024’te Bosna makamları söz konusu kişilerden birine kayıtlı adresinde ulaşılamadığını bildirdi. Ukrayna Savcılığı, Bosna Hersek vatandaşlarının Rus özel askeri şirketlerindeki olası rollerini netleştirmek için yeni hukuki iş birliği taleplerinin gündemde olduğunu duyurdu. Ekim 2025’te Ukrayna ve Moldova polisinin, Europol iş birliğiyle yürüttüğü bir başka soruşturmada ise Wagner ve Redut gibi Rus paralı asker yapılanmalarıyla bağlantılı 650’den fazla kişi tespit edildi. Bu kişiler arasında Bosna Hersek vatandaşlarının da bulunduğu, ancak sayının net olmadığı bildirildi. […]

Hırvatistan’da antik çağlardan beri bilinen kronik bulaşıcı hastalık cüzzam (lepra) için izole bir vaka doğrulandı. Sağlık Bakanlığı’nın RTL’ye yaptığı açıklamaya göre vaka yabancı uyruklu bir işçide tespit edildi; yetkililer durumun kontrol altında olduğunu ve panik için bir neden bulunmadığını belirtti. Hırvatistan’da cüzzamın son vakası 1993 yılında kayda geçmişti. Cüzzam, Mycobacterium leprae bakterisinin neden olduğu kronik bir enfeksiyon olup en sık cilt ve periferik sinirleri etkiler. Tedavi edilmediğinde kalıcı hasarlara ve sakatlığa yol açabilir. Yüzyıllar boyunca damgalama ve izolasyonla anılan hastalık, günümüzde antibiyotik kombinasyonlarıyla başarıyla tedavi edilebilen bir hastalıktır. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, erken tanı ve tedaviyle hastaların büyük bölümü çevre için risk oluşturmadan normal yaşamlarını sürdürebilir. Belirtileri olan hasta yaklaşık 10 gün önce Split’teki epidemiyologlara başvurdu. Vakayı, Hırvatistan Halk Sağlığı […]

Yıllardır hava kirliliğiyle birleşen yoğun sis, Saraybosna’nın en ciddi ve çözülemeyen çevre sorunlarından biri olmayı sürdürüyor; halk sağlığı için riskler oluştururken ulaşımı da olumsuz etkiliyor. Bosna-Hersek’in başkenti Saraybosna birkaç gündür kalın bir sis ve smog tabakasıyla kaplı. Bu doğal fenomen, mevsimsel değişimlerin hava kirliliğiyle birleşmesi sonucu kış aylarında düzenli olarak görülüyor. Dronlarla kaydedilen görüntüler, Saraybosna’nın ormanlarını ve şehir merkezini kaplayan yoğun sisi gözler önüne seriyor. Düşük görüş mesafesi ve aşırı kirli hava, şehirde günlük yaşamı yeniden olumsuz etkilerken, hava kalitesi seviyeleri sık sık güvenli sınırların üzerine çıkıyor. Yıllardır hava kirliliğiyle birlikte görülen yoğun sis, Saraybosna’nın en ciddi ve çözülemeyen çevresel sorunlarından biri olarak kalmaya devam ediyor; halk sağlığı için risk oluşturuyor ve ulaşımı zorlaştırıyor. Tekrarlanan bu manzaralar, özellikle kış aylarında […]

Başbakan Andrej Plenković, Hırvatistan ve Sırbistan’a teslim edilen Rafale savaş uçaklarının eşit donanıma sahip olmadığını belirterek, Cumhurbaşkanı Zoran Milanović’e eleştirilerini doğrudan Fransızlara iletmesi çağrısında bulundu. Plenković, Zagreb ve Belgrad için alınan Rafale’lerin donanım açısından kıyaslanamayacağını vurguladı. Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenković, Zagreb Katedrali’nin iç bölümünü ziyareti sırasında gazetecilerin sorularını yanıtladı. Bu kapsamda, Milanović’in Fransızların önce Hırvatistan’a, ardından Sırbistan’a Rafale sattığı ve kendilerine hiçbir şey sorulmadığı yönündeki açıklamaları da gündeme geldi. “Paris’e gitsin ve bunu Fransızlara söylesin. Hepimiz bunu biliyoruz; defalarca söyledik, askeri uzmanlarımız da dile getirdi. Rafale’ler burada, ödemeleri yapıldı ve tam anlamıyla faal. Şu anda Almanya ile Yunanistan arasındaki en güçlü hava kuvvetlerine sahibiz,” dedi Plenković. Sırbistan’ın satın aldığı uçaklara da değinen Plenković, bu Rafale’lerin Hırvatistan ve Fransa’nın da aralarında […]

Slovenya’nın Velenje kentinde, Aralık ayının başında Yugoslavya’nın eski lideri Josip Broz Tito’nun heykelinin başını koparan kişinin 49 yaşındaki Miroslav Pačnik olduğu ortaya çıktı. Pačnik, sosyal medya hesabından olayı kendisinin gerçekleştirdiğini kabul ederken, şimdi Velenje Belediye Başkanı Peter Dermol’dan kamuoyuna açık bir özür talep ediyor. Pačnik, birkaç gün önce yaptığı paylaşımda Velenje ve Slovenya’nın, insanları birleştiren kişilerin anısını yaşatmayı hak ettiğini savundu; “birçok insanın kalbinde hâlâ korku ve acı uyandıran kişilerin yüceltilmesine” karşı olduğunu ifade etti. Uzun paylaşımında, totaliter rejimlere ve onların sembollerine ait anıtların Slovenya Anayasası ile Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi kararlarına aykırı olduğunu öne süren Pačnik, bu tür heykellerin çoktan müzelere veya totaliter dönemi anlatan park alanlarına taşınması gerektiğini yazdı. “Onlara saygı göstermek isteyenler oraya gitsin,” ifadelerini kullandı. […]

Bosna Hersek İslam Toplumu eski reisül-uleması Mustafa Efendi Cerić,  Zagreb’de Dayton Anlaşmasına adanan konferansta panelistlerden biri oldu. Konuşması, girişin ardından doğrudan Max Primorac ve Željana Zovkoya hitap ederek, üçüncü entite ve Bosna Hersek’teki siyasi ilişkiler hakkındaki kamuoyu açıklamalarını eleştirmesi nedeniyle özel bir ilgi uyandırdı. Saraybosna’da bazı kişilerin, söz konusu açıklamalar nedeniyle kendisini “gelmemesi” konusunda uyardığını söyledi; buna rağmen gelmeyi ve açıkça konuşmayı tercih ettiğini belirtti:“Yazınızı okudum. Sizden eskiden daha iyi yazılar okurdum. Bu yazı Bosna’yı şoke etti. Savaşa dönüşten söz ediyorsunuz — oysa biz bunu istemiyoruz.” Duygusal konuşmasında, bugün dahi bazı yerlerde Boşnak çocukların ayrımcılığa uğradığını dile getirdi:“Stolac’a giderseniz, benim Boşnak çocuklarım Hırvat çocuklarla aynı otobüste seyahat edemiyor. Bu Avrupa değil.” Amerikan tarihinden örnekler vererek, Martin Luther King’in “bir şikâyetim […]

Berlin’de bugün, Hırvatistan Savunma Bakanı Ivan Anušić, Başbakan Andrej Plenković ve Almanya Şansölyesi Friedrich Merz’in katılımıyla, Hırvat ordusu için 44 adet Leopard 2A8 tankının satın alımına ilişkin anlaşma imzalandı. Bilgi, Hırvatistan Savunma Bakanlığı tarafından duyuruldu. Projenin toplam değeri—tanklar, simülatörler, ek ekipman ve beş yıllık uzatılmış garanti dâhil—1,48 milyar avro olarak açıklandı. Finansmanın büyük kısmı AB’nin SAFE mekanizması üzerinden karşılanacak. Başbakan Plenković de bunu vurguladı. Plenković şöyle dedi: “Hırvatistan kademeli olarak doğu askeri teknolojisini terk edip batı sistemlerine geçiyor. Bu süreçte Almanya ile ortaklığımız kilit rol oynuyor.”Ayrıca 2026–2030 döneminde AB fonlarından 1,14 milyar avronun sağlanacağını belirtti. Avrupa’da seri üretimdeki en modern tank Leopard 2A8, Alman Leopard 2 tankının şu anda en gelişmiş versiyonu ve NATO’nun en güçlü tankları arasında gösteriliyor.120 mm’lik […]

Bosna Hersek’in Silahlı Kuvvetler Günü vesilesiyle Ankara’da resepsiyon düzenlendi. Ankara’da bir otelde düzenlenen resepsiyona, Bosna Hersek’in Ankara Büyükelçisi Mirsada Colakovic, Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu, askeri erkan ve çok sayıda davetli katıldı. Program, iki ülkenin milli marşlarının okunmasıyla başladı. Colakovic, burada yaptığı konuşmada, ülkesinin son 20 yılda savunma sektöründe kayda değer bir yol kat ettiğini belirterek, “Bosna Hersek Silahlı Kuvvetleri, bugün ülkemizde bir barış direği olarak durmakta ve sınırlarımızın ötesinde sorumluluk sahibi bir aktör olarak görev yapmakta.” dedi. Doğal afetler karşısında, askerlerin hızlı ve etkili bir şekilde hareket ettiğini söyleyen Colakovic, askeri kuvvetlerin arama kurtarma çalışmalarını desteklediğini, mayın temizleme operasyonları yürüttüğünü kaydetti. Colakovic, “Savunma sektörümüzdeki dönüşüm, Bosna Hersek’in en başarılı reformlarından biri olmaya devam etmekte. Bu dönüşüm, devletimizi güçlendirmiş, […]

Bjelave ve Nedžarići öğrenci yurtlarında kalan öğrenciler, yıllardır çözülemeyen barınma koşulları sorunları (özellikle ısınma ve sıcak su eksikliği) nedeniyle bugün Saraybosna Kantonu Hükûmeti binası önünde protesto düzenledi. Gösteri sırasında, öğrenciler çok sayıda pankart taşıdı. Bunlar arasında “Benzinden baş ağrısı, aspirin yok”, “Gençlere yatırım yapın ya da hükümetten gidin”, “Gaz sonuna kadar, sorumluluk sıfır”, “Boş bir ülkeyi yönetmek kolay” gibi mesajlar yer aldı. Protestoya çok sayıda vatandaş da katılarak öğrencilere destek verdi. Toplanan öğrenciler, hükûmet temsilcilerine “Dışarı çıkın, dışarı çıkın” diye seslenerek yetkililerden acil tepki ve çözüm talep etti. Geçtiğimiz hafta Bjelave yurdunda bulunan eski kazan dairesindeki gaz sızıntısı tüm binanın ısız kalmasına yol açmış, bu da öğrenciler arasında büyük tepki yaratmıştı. Olay, protestoların fitilini ateşleyen son gelişme oldu. Öğrenciler, Sarajevo […]

Bosna-Hersek, yaklaşık yarım asırlık Rus gazı bağımlılığını sona erdirebilecek bir proje kapsamında, ABD destekli bir doğal gaz boru hattı ile Hırvatistan üzerinden küresel LNG pazarına bağlanmaya hazırlanıyor. ABD’nin finanse edeceği projenin, yetkililerin açıklamasına göre, gelecek yıl başlaması hedefleniyor. Bu adım, ABD’nin Batı Balkanlar’daki ilk büyük enerji yatırımı olarak değerlendiriliyor ve Bosna-Hersek’e Hırvatistan’ın Krk adasındaki LNG terminali üzerinden doğalgaz tedariki sağlayacak. Projenin hayata geçmesiyle ülke, Rusya’ya olan enerji bağımlılığını azaltarak enerji kaynaklarını çeşitlendirebilecek. Enerji güvenliği uzmanları, projenin Bosna-Hersek’i yalnızca tüketici değil, bölgesel doğalgaz transit ülkesi haline getirebileceğini; böylece ülkenin gelir elde etme potansiyelinin artacağını belirtiyor. Ancak projenin hayata geçmesi için yasal değişiklikler, özellikle de özel sektör katılımına izin verecek düzenlemeler gerekiyor. Federasyon Parlamentosu, boru hattı için çerçeve yasayı onaylamış olsa da, […]

Bosna-Hersek’te Çin’in büyüyen ekonomik varlığı ve yeni ilan ettiği beş yıllık yatırım planı, ülkenin Pekin’in borç-trapı ve siyasi etkisi altına girip girmediği sorusunu gündeme taşıyor. Çin, altyapı, enerji, tarım ve yapay zekâ gibi yüksek teknolojilerde “kazan-kazan” ortaklığı vaat ederken, uzmanlar şeffaflık eksikliği, gizli anlaşmalar, çevresel riskler ve siyasi etki konusunda uyarıda bulunuyor. 2010–2022 yılları arasında Bosna-Hersek’in Çinli kreditörlere 2,44 milyar dolardan fazla borçlandığı belirtiliyor. Çin, ülkede büyük projeler finanse etmekle kalmıyor; krediler, şirket ağları ve kültürel girişimler üzerinden siyasi nüfuz alanı oluşturuyor. Çin’in BM Güvenlik Konseyi’nde Bosna-Hersek iç işlerine müdahale eden açıklamaları ve Srebrenitsa kararı üzerinden yaptığı yorumlar, uzmanlara göre Pekin’in alışılmadık düzeyde siyasi rol üstlendiğini gösteriyor. Ülkedeki birçok Çin projesi gizli sözleşmelerle yürütülüyor ve yolsuzluk, çevresel zarar, düşük standartlı […]

Bosna Hersek’teki en küçük camilerden biri olan bu cami, 16 metrekarelik alanıyla aynı anda 10 kişiyi ağırlayabiliyor. Genellikle Pojske mesire alanının ziyaretçileri ve yoldan geçenler tarafından kullanılıyor. Zenica yakınlarındaki Pošćanska Nehri’nin sakin akışı ve Pojske mesire alanının ziyaretçilerinin her gün geçtiği yolun kenarında, sıra dışı küçüklüğüyle dikkat çeken ve aynı zamanda Bosna Hersek’teki en küçük işlevsel camilerden biri olan bu cami yer alıyor. 2023 yılında, bölge sakini Amir Dajić’in girişimiyle ve yerel halkın desteğiyle inşa edilen cami, hem iç hem de dış mimarisiyle dikkat çekiyor. Pojske mesire alanının yanında bulunan cami, zamanla yolcuların ve ziyaretçilerin günlük namazlarını kılabilecekleri bir yer haline geldi. Küçük boyutları nedeniyle camide aynı anda en fazla 10 kişi namaz kılabiliyor. Bölge sakini Mirzet Skopljak, fikrin pratik […]