Bosna-Hersek Federasyonu yetkilileri, Güney Gaz Bağlantısı (Južna interkonekcija) projesinin yapımı için ABD’li ortaklarla imtiyaz (konsesyon) modeli üzerinden görüşmeler yürütüyor. ABD’nin Saraybosna Büyükelçiliği’nin arabuluculuğunda ele alınan modele göre, adı henüz açıklanmayan özel bir Amerikan yatırımcı, boru hattını finanse edecek, inşa edecek ve belirli bir süre işlettikten sonra projeyi Bosna-Hersek’e devredecek.
Proje, Bosna-Hersek’in tek kaynaklı Rus gazına bağımlılığını azaltmayı hedefliyor. Ülke bugün gazı yalnızca, 40 yıl önce inşa edilen ve Zvornik–Saraybosna hattı üzerinden, TürkAkım–Sırbistan güzergâhından temin ediyor. Olası bir kesintide –özellikle Bulgaristan’ın 2028 sonrası Rus gazı taşımayı durdurma ihtimali dikkate alındığında– sanayi ve başkent Saraybosna’daki konutlar gazsız kalma riskiyle karşı karşıya.
Güney Gaz Bağlantısı, Bosna-Hersek’i Hırvatistan gaz sistemi ve Krk Adası LNG terminaline bağlayacak planlı bir boru hattı. Hat; Travnik’ten başlayarak Tomislavgrad ve Posušje üzerinden Hırvatistan’a geçecek, Makarska–Split hattına bağlanacak. Posušje–Mostar kolu da planlar arasında. Bosna-Hersek’teki kısmın uzunluğu yaklaşık 170 km, maliyetin ise 405–810 milyon avro aralığında olacağı öngörülüyor.
Projeye başlanabilmesi için Federasyon’un imtiyaz vermesi, 2025 başında çıkarılan ve BH-Gas’ı yatırımcı olarak tanımlayan özel yasanın (lex specialis) revize edilmesi, ayrıca Bosna-Hersek ile Hırvatistan arasında uluslararası anlaşma imzalanıp onaylanması gerekiyor. Hedef, idari sürecin 2026 sonbaharına kadar tamamlanması ve inşaatın aynı yıl başlaması.
Hat devreye girdiğinde Bosna-Hersek, Krk LNG terminali üzerinden (başta ABD olmak üzere) farklı tedarikçilerden gaz alabilecek. Krk’te kapasite 2,6 milyar m³’ten 6,1 milyar m³’e çıkarılıyor. Uzun vadede proje, Adriyatik–İyonya Boru Hattı (IAP) ve TAP bağlantılarıyla bölgesel arz güvenliğine de katkı sunabilir.
Özetle Güney Gaz Bağlantısı, Bosna-Hersek için enerji güvenliği, arz çeşitliliği ve jeopolitik risklerin azaltılması açısından stratejik bir proje olarak görülüyor./BALKAN POSTASI