SNSD Başkanı Milorad Dodik, İsrail’e gerçekleştirdiği ziyaret kapsamında Kudüs’te bulunuyor. Dodik, Sırp Cumhuriyeti entitesinin geçici başkanı Ana Trišić-Babić ile birlikte İsrailli yetkililerle bir dizi resmi görüşme planladı.
Dodik, X hesabından yaptığı paylaşımda, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile gerçekleştireceği görüşmede, Yahudi kültürel mirasının siyasi amaçlarla istismar edildiğini öne sürdüğü Saraybosna Haggadası’nın İsrail’e “geri verilmesini” önereceğini yazdı.
“Haggada siyasi hesaplaşmaların aracı olmamalı. O, zulümden sağ çıkmış bir halkın tarihinin ve kültürünün tanığıdır,” diyen Dodik, Haggada’nın İsrail’e karşı sembolik bir araç olarak kullanılmasının Yahudiler için taşıdığı anlamı bilenleri derinden incittiğini savundu.
Dodik ayrıca, bu halk için büyük değere sahip bir eserin replikasının Gazze’ye finans sağlamak amacıyla kullanılmasının “Yahudi halkına yönelik hoşgörüsüzlüğün zirvesi” olduğunu iddia etti.
Saraybosna Haggadası hiç İsrail’de olmadı
Ancak bu konuda Dodik gerçeklerle çelişiyor ve bilgi eksikliği sergiliyor. Zira Saraybosna Haggadası hiçbir zaman İsrail’de bulunmadı. Dolayısıyla hiç gitmediği bir yere “geri verilmesi” mümkün değil.
Söz konusu eser, Orta Çağ İspanyası’ndan köken alan, Yahudilere ait aydınlatmalı (illüminasyonlu) bir el yazmasıdır. 16. yüzyılda İspanya’dan sürülen Yahudiler tarafından Bosna-Hersek’e getirilmiş, burada sığınak bulmuştur.
Eser bugün Saraybosna Ulusal Müzesi’nde muhafaza edilmekte olup müzenin en değerli parçasıdır. Defalarca yok edilmekten, çalınmaktan kurtarılmış; son olarak 1992’de savaşın başında güvence altına alınmıştır.
Saraybosna Ulusal Müzesi, Haggada’yı 1894 yılında Yahudi Kohen ailesinden 150 kron karşılığında satın almıştır.
Haggada’nın günlük siyasi hesaplaşmalar ve siyasi yaranma amacıyla kullanılması, bu kitabın tarihsel önemini ve sembolik değerini değiştirmez. Dodik’in girişimleri, bu gerçeği gölgeleyemez.