Yeni açıklanan bir CIA belgesine göre, 1992 yılında Yunanistan, dönemin Makedonya Cumhurbaşkanı Kiro Gligorov’a ülkenin adını değiştirmesi karşılığında 100 milyon dolar teklif etti, ancak Gligorov bu teklifi reddetti.
6 Kasım 1992 tarihli ve CIA’in gizliliği kaldırılmış belgelerinin yer aldığı dijital kütüphanede bu yılın ocak ayında yayımlanan belgede şu ifadeler yer alıyor:
“Makedonya’nın büyük ekonomik ihtiyacına rağmen Gligorov, Yunan yetkililer tarafından özel olarak sunulan ve ülke adının değiştirilmesi şartına bağlı olan 100 milyon dolarlık mali yardım teklifini reddetti.”
Gligorov, anılarını anlattığı “Makedonya Sahip Olduğumuz Her Şeydir” adlı kitabında bu bilgiyi doğrudan belirtmez; ancak kendisine Yunan arabulucular tarafından devletin adının değiştirilmesini kabul etmesi karşılığında 1 milyon dolar rüşvet teklif edildiğini ve bunu reddettiğini yazar.
CIA belgesinde Gligorov, “tecrübeli bir devlet adamı ve reformcu” olarak tanımlanıyor. Belgede onun, kendi cumhuriyetinde ve Balkanlar genelinde karşıt güçleri dengelemeye çalışan bir lider olduğu belirtiliyor. Ayrıca kendisi için “stratejik düşünme yeteneği ve ayrıntılara hâkimiyetiyle etkileyici bir ‘bilge yaşlı tilki’” ifadesi kullanılıyor.
Belgede Gligorov’un, Yugoslavya’daki krizin sorumluları olarak Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Miloşeviç ile Hırvatistan Cumhurbaşkanı Franjo Tuđman’ı gördüğü belirtiliyor. Gligorov’un, Miloşeviç’in “Sırpların hâkim olduğu Yugoslav devletinin geri kalanıyla bir ittifak kurma” teklifini reddettiği, ancak Başbakan Milan Paniç’in Balkan ekonomik birliği planından geri çekildiği ifade ediliyor. Gligorov’a göre bu birlik Yunanistan ve Türkiye’yi de kapsamalıydı.
CIA belgesinde ayrıca şu ifadeler yer alıyor:
“Başkan, demokrasi sağlam bir şekilde yerleşene kadar siyasette kalmak istediğini söylüyor. Ancak bu hedef, ülkedeki büyük Arnavut azınlık ile aşırı milliyetçi İç Makedon Devrimci Örgütü – Makedon Ulusal Birliği için Demokratik Parti (VMRO-DPMNE) arasındaki sürekli gerilimler nedeniyle tehdit altındadır.”
Kiro Gligorov, bağımsız Makedonya’nın ilk cumhurbaşkanıydı. 27 Ocak 1991’de Meclis tarafından seçildi ve ülkeyi 1999 yılına kadar yönetti. 1 Ocak 2012’de hayatını kaybetti.
Gligorov’a 3 Ekim 1995 tarihinde Üsküp’te “Makedonya” Caddesi üzerinde, Bristol Oteli önünde saat 09.50’de bir suikast girişimi düzenlendi. O sırada Gligorov resmi aracıyla konutundan parlamentodaki görev yerine gidiyordu.
Saldırıda şoförü Aleksandar Spirovski hayatını kaybetti, koruması Ilço Teovski yaralandı. Yaralanan sivillerden Hristo Hristomanov daha sonra yaşamını yitirdi; Klime Korobar ve Jovan Atanasovski ise yaralandı.
Soruşturma, suikastın iyi planlanmış ve organize edilmiş olduğunu ortaya koydu. Ancak saldırının arkasında kimin olduğu hâlâ bilinmiyor ve kimliği belirsiz faile karşı yürütülen soruşturma hâlen açık durumda./BALKAN POSTASI