Uluslararası Ceza Mahkemeleri için Uluslararası Artık Mekanizma’nın Başsavcısı Serge Brammertz, bugün Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne hitap ederek üç temel konuya dikkat çekti.
Brammertz’e göre öncelikli hedefler; uluslararası mahkemeler ve Mekanizma tarafından mahkûm edilen kişilerin cezalarının infaz edilmesi, Ruanda ve eski Yugoslavya’da işlenen suçların mağdurları için adaletin sağlanmasında ulusal yargı kurumlarına destek verilmesi ve Mekanizma arşivlerine kamu erişimi yoluyla hakikatin, uzlaşmanın ve eğitimin korunmasıdır.
Konuşmasının başında son otuz yılda elde edilen sonuçlara değinen Brammertz şunları söyledi:
“Ad hoc mahkemeler ve Mekanizma aracılığıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve BM, hesap verebilirlik ve adalet alanında benzeri görülmemiş sonuçlar elde etti. Toplam 254 kişi hakkında iddianame düzenlendi, 154 kişi mahkûm edildi ve artık hiçbir firari sanık kalmadı.”
Bu başarının, BM’nin adalet ve hesap verebilirliğe olan bağlılığının göstergesi olduğunu vurguladı.
Cezaların infazına ilişkin konuşan Brammertz, bunun ceza adaletinin temel ilkelerinden biri olduğunu belirtti.
“Mahkemeler ve Mekanizma, bireyleri yargılamak ve işledikleri suçlardan dolayı kişisel sorumluluklarını tespit etmekle görevlendirildi. Suç yalnızca bu kişilere aittir ve verilen cezalar da işledikleri fiillere yöneliktir. Kolektif değil, bireysel ceza sorumluluğu vardır” dedi.
Savcılık Ofisi’nin mevcut çalışmalarına değinen Brammertz, mahkemelerin faaliyetlerini sonlandırma stratejisinin en önemli sonuçlarından birinin, üye devletlerin hesap verebilirlik süreçlerini sürdürme sorumluluğunu tamamen üstlenmesi olduğunu ifade etti.
Ulusal yargı mercilerinin önünde hâlâ önemli bir iş yükü bulunduğunu belirten Brammertz, Ruanda makamlarının soykırım şüphesiyle aranan 1.000’den fazla kişiyi hâlâ aradığını, eski Yugoslavya ülkelerinde ise 2.000’den fazla şüpheli hakkında henüz soruşturma yürütülmesi gerektiğini söyledi.
“Üye devletler, ofisimin çalışmalarına verdiği desteğin ne kadar önemli olduğunu sürekli vurguluyor. Ulusal mahkemelerde adaletin sağlanması, ofisimizin sunduğu delil ve uzmanlığa bağlıdır” ifadelerini kullandı.
Mekanizma’nın arşivlerine ilişkin değerlendirmesinde ise mağdurların ve hayatta kalanların anısının korunmasının hayati önem taşıdığını belirtti.
“Mağdurların ve hayatta kalanların hikâyelerinin yaşamaya devam etmesi son derece önemlidir. Onları ancak hatırlayarak onurlandırabiliriz” dedi.
Hakikatin bugün her zamankinden daha gerekli olduğunu söyleyen Brammertz, savaş suçlarının inkâr edilmesi ve savaş suçlularının yüceltilmesinin hâlen sürdüğüne dikkat çekti.
“Uzlaşma, aidiyetleri ne olursa olsun tüm mağdurların acılarının eksiksiz şekilde tanınmasına bağlıdır” diye konuştu.
Ruanda ve eski Yugoslavya deneyimlerinin büyük önem taşıdığını vurgulayan Brammertz, işlenen suçlara ilişkin eğitimin, uyarı işaretlerinin zamanında fark edilmesine ve gelecekte benzer suçların önlenmesine katkı sağladığını ifade etti.
Konuşmasının sonunda, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Mekanizma başsavcısı olarak edindiği deneyimlere dayanarak üç öneri sundu.
Buna göre:
- Mekanizma, uluslararası mahkemeler ve kendi bünyesinde mahkûm edilen kişilerin cezalarının infazından sorumlu olmaya devam etmeli,
- Savcılık Ofisi’nin Ruanda ve eski Yugoslavya’da işlenen suçların soruşturulmasında ulusal yargılara destek verme görevi, ilgili arşiv materyalleri ve personelin bir bölümüyle birlikte BM Sekretaryası’na devredilmeli,
- Mekanizma arşivleri ise uzun vadeli yönetim ve kamu erişimi sağlanması amacıyla Birleşmiş Milletler’e teslim edilmeli.
Brammertz konuşmasını, Güvenlik Konseyi’nin uluslararası mahkemelere ve görev yaptığı kuruma verdiği sürekli destek sayesinde Ruanda ve eski Yugoslavya’daki çok sayıda mağdurun hak ettiği adalete kavuştuğunu belirterek tamamladı./BALKAN POSTASI