Bosna Hersek ile Kosova arasında vizelerin kaldırılması, iş dünyası açısından uzun vadeli bir avantaj olarak değerlendirilse de, kısa vadede somut ve ölçülebilir bir ticari artış henüz sağlanamadı. Bosna Hersek Dış Ticaret Odası (VTKBiH) Başkanı Ahmet Egrlić, mevcut verilerin bu yönde net bir iyileşmeye işaret etmediğini söyledi.
Egrlić, FENA’ya verdiği röportajda, vize muafiyetinin idari engelleri azalttığını, iş seyahatlerini kolaylaştırdığını ve pazarda daha hızlı temas kurulmasına imkân tanıdığını belirterek, buna rağmen iki ülke arasındaki toplam ticaret hacminin düşüş gösterdiğine dikkat çekti.
Resmî verilere göre Bosna Hersek ile Kosova arasındaki ticaret hacmi 2023 yılında 163,1 milyon KM iken, 2024’te 154,7 milyon KM’ye, 2025’te ise 153,2 milyon KM’ye geriledi. Bosna Hersek’in ticaret fazlası yüksekliğini korumakla birlikte her yıl azalma eğilimi gösteriyor.
Egrlić, bu durumun vize muafiyetinin şu aşamada daha çok yapısal ve potansiyel bir avantaj sunduğunu, ihracat ve toplam ticaret üzerindeki somut etkilerin ise zaman ve ek iş girişimleri gerektirdiğini vurguladı.
Öne Çıkan İhracat Sektörleri
Bosna Hersek’in Kosova pazarındaki ihracatında en büyük payı tarım ve gıda sektörü alıyor. Özellikle et ve et ürünleri, yağlar ve tahıl bazlı ürünler öne çıkarken; ahşap ve ahşap ürünleri, kimya ve plastik sektörü ile demir-çelik ürünleri de ihracatta önemli yer tutuyor.
Egrlić’e göre, ihracat artışı için en yüksek potansiyel; süt ve unlu mamuller başta olmak üzere gıda sanayiinde, inşaat malzemelerinde ve metal ürünlerinde bulunuyor. Kosova’daki süregelen yatırım faaliyetleri, bu ürünlere olan talebi artırıyor. Ayrıca mobilya ve ahşap sanayiinin yanı sıra elektroteknik ve enerji ürünlerinde de büyüme alanı mevcut.
Vize muafiyetinin, taşımacılık, inşaat ve mühendislik gibi fiziksel varlık gerektiren hizmet sektörlerinde de ihracatın önünü açabileceği ifade ediliyor.
Engeller Azaldı, Tanıtım Eksik Kaldı
Egrlić, CEFTA Anlaşması sayesinde gümrük ve teknik engellerin büyük ölçüde ortadan kalktığını, hukuki çerçevenin istikrarlı olduğunu belirtti. Ancak Bosna Hersek ürünlerinin Kosova pazarında yeterince tanınmaması ve ihracat organizasyonunun daha güçlü yapılmaması hâlâ temel sorunlar arasında yer alıyor.
VTKBiH’nin, şirketlerin yeni pazarlara açılmasında aktif destek sunduğunu belirten Egrlić, Batı Balkanlar Oda Yatırım Forumu (KIF) kapsamında fuarlar, B2B görüşmeleri ve iş delegasyonları aracılığıyla bölgesel iş birliğinin güçlendirildiğini söyledi.
Yeni Sektörlere Dikkat Çekildi
Saraybosna Kantonu İşverenler Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Suhad Ećo da metal, elektro işleme, savunma sanayii, inşaat ve IT sektörlerinin Kosova pazarı için önemli fırsatlar sunduğunu ifade etti. Ećo, özellikle IT hizmetlerinde iki pazar arasında iş birliğinin artırılması gerektiğini vurguladı.
Ećo ayrıca, Kosova vatandaşları için Bosna Hersek’e vize zorunluluğunun devam etmesinin ticari ilişkileri olumsuz etkilediğini belirterek, bunun kaldırılmasının ticaret hacmini önemli ölçüde artırabileceğini savundu.
Uzmanlar, Bosna Hersekli firmalara CEFTA çerçevesini etkin kullanmaları, pazar araştırmasına ağırlık vermeleri ve Kosova’daki yerel ortaklarla doğrudan temas kurmaları tavsiyesinde bulunuyor.