Tam 134 yıllık kesintisiz yetiştiricilik, özverili çalışma, kan hatlarının korunması ve Bosna Hersek topraklarında nesiller boyunca oluşturulan mirası yaşatma mücadelesinin ardından Bosna Arap Atı, kendi vatanında resmen bir at ırkı olarak tanındı.
Bu büyük başarının arkasında, Bosna Arap Atı Yetiştiricileri ve Sevenleri Derneği’nin (UUBAK) yıllara yayılan özverili çalışması bulunuyor. Dernek, tarihî belgelerin toplanması, bilimsel makalelerin hazırlanması, en yüksek dünya standartlarında DNA analizlerinin yapılması, uluslararası iş birlikleri ve bu at ırkının hem yerel hem de uluslararası alanda tanıtılması için aralıksız çalıştı.
Unutulmaktan ve yok olmaktan kurtarıldı
Portalımıza konuşan UUBAK Başkanı Adnan Delić, bu at ırkını kurtarmak için geçtikleri zorlu süreci anlattı. Resmî yetiştiricilik süreci 1892 yılına kadar uzanıyor.
“Her şey hukuki prosedürler, belge toplama, bilimsel çalışmalar hazırlama ve Viyana, Hırvatistan, Sırbistan ile Arap ülkelerindeki meslektaşlarımızla iş birliğiyle başladı. Borike’deki harayı dağıtıp Bosna dağ atlarını ve Arap atlarını yok oluşa göndermek istediklerinde, bunun özel bir Arap atı türü olduğunu kanıtladık. Nasıl Polonya, Rusya veya Avustralya Arap atı varsa, bizim de kendimize ait bir türümüz var. Bu at artık tamamen safkan Arap atı kategorisine girmiyor; ondan yaklaşık yüzde 10 oranında farklılık gösteriyor” dedi Delić.
Toplanan DNA analizleri sayesinde ekip, bu at ırkının özgünlüğünü kanıtlamayı ve uzun süren tanınma sürecini başlatmayı başardı.
Uluslararası tanınma ve Avrupa’daki yarışmalar
Bosna Arap Atı sadece bir hayvan değil; Bosna Hersek’in kimliğinin, geleneğinin ve kültürünün bir parçası. Dayanıklılığı, zekâsı ve karakteri onu benzersiz kılıyor. Delić’e göre uluslararası tanınma, yetiştiricilere önemli avantajlar sağlıyor.
“Artık uluslararası arenaya resmî olarak ve hiçbir korku olmadan çıkıyoruz. Bu atları en çok dayanıklılık biniciliği (endurance) için yetiştiriyor ve hazırlıyoruz çünkü bu alanda en iyiler. Bu da Avrupa’daki organizasyonlara daha kolay katılmamızı sağlıyor. Geçen yıl tarihimizde ilk kez kendi atlarımızla Avrupa’da yarıştık; bu daha önce hiç yaşanmamıştı” diye konuştu.
Dünya Arap Atları Organizasyonu (WAHO) tarafından verilen resmî uluslararası tanınma bu yılın ocak ayında geldi. Federal Tarım Bakanlığı nezdindeki devlet tanınma süreci ise oldukça zorlu bir mücadelenin ardından tamamlandı.
İsim ve kimlik mücadelesi
Bugün Bosna Hersek’te 110’dan fazla Bosna Arap Atı bulunuyor. Delić, başka ülkelerin bu ırkı sahiplenmesini önlemek için isim mücadelesinin hayati önemde olduğunu vurguladı.
“O ata ismini veren kişi benim. Savaştan sonra onu biz şekillendirdiğimiz için bana bu atın modern babası diyorlardı. İsmi konusunda anlaşmazlıklar vardı ancak ben geri adım atmayacağımızı ve onun Bosnalı olarak adlandırılacağını söyledim. Slovenlerin Bosna dağ atını kendi ırkları olarak kaydettirmesi gibi, bunun da elimizden alınmasına izin vermek istemedik. Bu at kapsayıcı bir değerdir; sadece tek bir halka değil, bu ülkedeki tüm insanlara aittir” ifadelerini kullandı./BALKAN POSTASI