ABD Büyükelçiliği’nin açıklamasına göre, AAFS Infrastructure and Energy LLC şirketinin Başkanı ve Başkan Yardımcısı Joseph Flynn ve Jesse Binnall, 12 Ocak’ta Saraybosna’yı ziyaret ederek yerel liderlerle, Güney Bağlantısı doğalgaz boru hattının geliştirilmesi ve yönetiminde Amerikan sermayesi ve kaynaklarının rolünü görüşmek üzere bir araya geldi.
Güney Bağlantısı, Bosna-Hersek’i Hırvatistan’ın doğalgaz sistemiyle ve Hırvatistan’ın Krk Adası’ndaki LNG (sıvılaştırılmış doğalgaz) terminaliyle bağlayacak bir boru hattı projesi olarak tanımlanıyor.
Bosna-Hersek doğalgaz üretmediği için, şu anda Rus gazıyla besleniyor. Bu gaz, TürkAkım üzerinden Sırbistan yoluyla ülkeye giriyor ve Zvornik–Saraybosna arasındaki, yaklaşık 40 yıl önce inşa edilmiş tek boru hattı üzerinden taşınıyor.
ABD Büyükelçiliği, X’te yaptığı açıklamada şu ifadeye yer verdi:
“Bu proje, Bosna’ya Amerikan LNG’sinin güvenilir tedarikini mümkün kılmalı ve tüm vatandaşlar için enerji güvenliğini güçlendirmelidir.”
Büyükelçiliğin açıklaması, ABD Büyükelçiliği Maslahatgüzarı John Ginkel’in, Flynn ve Binnall ile görüşmesinin ardından geldi.
Bosna-Hersek Dışişleri Bakanı Elmedin Konaković de daha sonra AAFS temsilcileri ve Ginkel ile bir araya geldi.
Görüşmede, Bosna’nın enerji güvenliği açısından stratejik öneme sahip projelerin ilerletilmesi, bölgesel bağlantıların güçlendirilmesi ve uzun vadeli ekonomik kalkınma konuları ele alındı. İş birliğini derinleştirme, yatırımları teşvik etme ve altyapı projelerinin uygulanmasını hızlandırma yönündeki ortak kararlılık teyit edildi.
Güney Bağlantısı hakkında bilinenler
Güney Bağlantısı hattının güzergâhının; Bosna’nın orta kesimindeki Travnik’ten başlayarak, ülkenin güneydoğusunda Tomislavgrad ve Posušje üzerinden geçmesi, Imotski yakınlarında sınırı aşması ve Makarska civarında Hırvatistan şebekesine bağlanarak Split yönüne devam etmesi öngörülüyor.
Ayrıca Mostar yönüne bir yan hat (bağlantı kolu) da planlanıyor.
Bugüne kadar Güneydoğu Avrupa’daki doğalgaz hatları çoğunlukla Avrupalı ya da yerel şirketler tarafından inşa edildi.
Bosna’dan geçen bölümünün yaklaşık 170 kilometre uzunluğunda olması ve inşaat maliyetinin 405 ila 810 milyon avro arasında olması bekleniyor.
Projenin imtiyaz (koncesyon) modeli ile uygulanması planlanıyor: Buna göre özel bir Amerikan yatırımcısı boru hattını belirli bir süre için finanse edecek, inşa edecek ve işletecek; süre sonunda ise boru hattı Bosna’ya devredilecek.
Çalışmaların başlayabilmesi için Bosna Federasyonu’nun yatırımcıya koncesyon vermesi ve daha önce projede BH-Gas’ı proje sahibi olarak belirleyen lex specialis düzenlemesini değiştirmesi gerekiyor.
Ayrıca Bosna ile Hırvatistan’ın projeye ilişkin bir uluslararası uygulama anlaşması imzalaması şart.
Planlara göre, belgelendirme süreci 2026 sonbaharına kadar tamamlanabilir ve ardından inşaat başlayabilir.
Bosna şu anda gazı nasıl temin ediyor?
Bulgaristan, 2028 yılında Rus gazının taşınmasını durdurabileceğini duyurdu.
Böyle bir senaryoda Bosna, alternatif bir güzergâh olmadan sanayi için doğalgazdan mahrum kalabilir ve Saraybosna’daki aileler ısınma sorunu yaşayabilir.
Bosna İstatistik Ajansı verilerine göre ülke, 2024 yılında yaklaşık 225 milyon metreküp gaz ithal etti.
Tüketim dağılımına bakıldığında; Republika Srpska yaklaşık 30 milyon metreküp, Bosna Federasyonu ise kalan kısmı tüketiyor./BALKAN POSTASI